Δευτέρα, 23 Απριλίου 2018

"ΥΠΟΘΕΣΗ ΜΠΛΑΝΑ" ΚΑΙ ΣΤΑ ...ΑΡΑΒΙΚΑ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Στο ΒΗΜΑ της Κυριακής (22 Απριλίου 2018), η δημοσιογράφος Μυρτώ Λοβέρδου, αναδεικνύει την «υπόθεση Μπλάνα», δηλ. την περίπτωση του μεταφραστή Γιώργου Μπλάνα, ο οποίος έχει προκαλέσει πολλές και ποικίλες ενστάσεις γύρω από το μεταφραστικό του έργο και γι’ αυτό δημιουργεί πολλά ερωτηματικά το γεγονός της ανάθεσης της μετάφρασης σε αυτόν τριών τραγωδιών (!) και μιας Αριστοφανικής κωμωδίας για το φετινό Φεστιβάλ Αθηνών – Επιδαύρου. 
Για τον Γιώργο Μπλάνα έχουν γραφτεί αρκετά. Εδώ θα εστιάσω σε μια μάλλον παρασιωπημένη υπόθεση που αφορά σε μια μετάφρασή του από τα αραβικά (;). 
Τον Δεκέμβριο του 2010, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Μαΐστρος η ποιητική συλλογή του Μαχμούντ Νταρουίς «Κατάσταση Πολιορκίας». Η μετάφραση είχε γίνει από τα αραβικά από την Αγγελική Σιγούρου και η έκδοση ήταν δίγλωσση. 


Μόλις τρεις μήνες μετά, τον Μάρτιο του 2011, κυκλοφορεί από την Κοινωνία των (δε)κάτων μια ανθολογία από την προαναφερθείσα συλλογή, που φέρει την υπογραφή του Γιώργου Μπλάνα ως μεταφραστή. Πουθενά δεν αναφέρεται αν πρόκειται για ολόκληρη τη συλλογή, αλλά αναφέρεται ότι στην έκδοση αυτή έχουν παραχωρηθεί τα δικαιώματα της ελληνικής μετάφρασης, ενώ και οι εκδόσεις Μαΐστρος έχουν τα δικαιώματα από τον εκδότη του Νταρουίς. Αλλιώς δεν θα μπορούσαν να βγάλουν το βιβλίο. 
Από πού, όμως, μεταφράζει ο Γιώργος Μπλάνας; 
Γράφει ο ίδιος: «Χρησιμοποιήθηκαν οι αγγλικές μεταφράσεις των Ramsis Amun και Marilyn Hacker, η γαλλική μετάφραση των Saloua Ben Abda & Hassan Chami, καθώς και το μεταγραμμένο στη λατινική γραφή αραβικό (παλαιστινιακό) κείμενο». Δηλαδή πέραν από τα αγγλικά και τα γαλλικά, ισχυρίζεται ο Γ. Μπλάνας ότι ξέρει αραβικά - αρκεί να είναι γραμμένα σε.. λατινικό αλφάβητο! Για την ώρα αυτό το αποκαλούμενο «μεταγραμμένο στη λατινική γραφή αραβικό (παλαιστινιακό) κείμενο» δεν υπάρχει, ούτε πρόκειται να υπάρξει, όπως μου είπε κατηγορηματικά φίλος καθηγητής Αραβικών. Επιπλέον, μου είπε, πως για όποιον ξέρει στοιχειώδη πράγματα για την αραβική γλώσσα, δεν μπορεί να ονομαστεί η συλλογή του Νταρουίς «αραβικό (παλαιστινιακό) κείμενο». Είναι γραμμένη στην κοινή λόγια αραβική γλώσσα, και όχι στην παλαιστινιακή διάλεκτο. Ανάμεσα στα δύο αυτά η διαφορά είναι ευδιάκριτη. Φοβούμαι μήπως ο Γ. Μπλάνας, ο οποίος μεταφράζει και από τα ιαπωνικά και τα ρώσικα (!), είναι λογικό να συγχέει την κοινή λόγια αραβική με τις διάφορες διαλέκτους της, κυρίως όταν τη διαβάζει σε λατινικό αλφάβητο. 
Γιατί άραγε ο Γιώργος Μπλάνας προέβη σ' αυτή την έκδοση, σχεδόν ταυτόχρονα με την αντίστοιχη των εκδόσεων Μαΐστρος; Who knows?
Τα παραπάνω γράφτηκαν για λόγους καθαρά ιστορικούς.
Στην Ελλάδα ζούμε οπότε δεν πρόκειται να γίνει κάτι...

Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Ο ΜΕΓΑΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΑ ΝΑΝΑΚΙΑ ΓΚΟΤΣΟΠΟΥΛΟΣ ΚΑΙ ΣΚΛΗΦΑΣ

Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας μπρος στην αναποδογυρισμένη Αγία Τράπεζα του κατεστραμμένου
Ι. Ναού Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης Υψωμαθείων.
 [© Κληρονόμοι Δημητρίου Καλούμενου / Διπλωματικό και Iστορικό Aρχείο ΥΠΕΞ].

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Με αφορμή το Συνέδριο προς τιμήν του μακαριστού Οικουμενικού Πατριάρχου Αθηναγόρα, που διοργάνωσε το Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κατά το διήμερο 19-20 Απριλίου 2018, για τα 70χρονα από της εκλογής του στον Οικουμενικό Θρόνο (1948), ξεσπάθωσαν οι λεγόμενοι «αντι-οικουμενιστές»!
Άρθρα - σεντόνια εναντίον του μαρτυρικού Πατριάρχου! Και εκατοντάδες αντίστοιχα σχόλια. Όλο χολή…
Προεξάρχων της …πανηγύρεως ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, σχετικά κείμενα του οποίου μνημονεύουν όλοι οι ομόφρονες του αρθρογράφοι.
Ο ίδιος ο κληρικός Γκοτσόπουλος σε σχόλιά του σε φιλικό του ιστολόγιο απαντάει (sic), σε άλλους σχολιαστές με μόνιμη επωδό:
«Δεν σας λέει τίποτα ότι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας καταγγέλλουν τον Αθηναγόρα και τον επαινούν μόνο οι μασόνοι, οι θεοσοφιστές και τα μέντιουμ; Ποιον άλλο Πατριάρχη έχουν επαινέσει τόσο πολύ οι μασόνοι, οι θεοσοφιστές και οι πνευματιστές; Δεν σας προβληματίζει αυτό; 
Γιατί θέλετε στο θέμα της "μεγαλοσύνης" του Αθηναγόρα να παρουσιάζεστε ομόφρονος των μασόνων, θεοσοφιστών και μέντιουμ και όχι των Αγίων;» 
Ο κληρικός Γκοτσόπουλος επικαλείται – φευ! – σύγχρονους «αγίους» για να εκμηδενίσει τον Πατριάρχη Αθηναγόρα!
Όσοι τυχόν δεν έχουν την ίδια άποψη με αυτόν είναι «ομόφρονες των μασόνων, θεοσοφιστών και μέντιουμ»! Αυτό είναι το ήθος του συγκεκριμένου κληρικού και ανάλογο το ήθος του μητροπολίτη του, Πατρών Χρυσοστόμου Σκλήφα. Τυμβωρυχικόν!
Ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιος Γκοτσόπουλος μας "αποδεικνύει" χρόνια τώρα πόσο μασόνος ήταν ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας. Ταυτόχρονα μας εξήγησε πόσο …κοντόφθαλμος ήταν ο Πατριάρχης και δεν μπόρεσε να αποτρέψει την συρρίκνωση της ομογένειας επί των ημερών του. Εκτός, δηλ. από προδότης της πίστεως – λόγω του «Οικουμενισμού» του – ήταν και «λίγος» ο - εντός εισαγωγικών «μέγας», κατά Γκοτσόπουλον – Πατριάρχης Αθηναγόρας, γιατί δεν μπόρεσε να προστατεύσει το ποίμνιο του, όπως «οι παλαιότεροι μαρτυρικοί Πατριάρχες». 
Γράφει επί λέξει ο κληρικός Α. Γκοτσόπουλος: 
Όταν εξελέγη Πατριάρχης ο Αθηναγόρας (1948) στην Κωνσταντινούπολη ζούσαν περίπου 250.000 Έλληνες με έντονη παρουσία στην οικονομική και πνευματική ζωή της Πόλεως. Το 1955 επί Πατριαρχίας του έγιναν τα περίφημα Σεπτεμβριανά, το πογκρόμ, ο αφανισμός τού ελληνισμού τής Κωνσταντινουπόλεως. Όπως αποδείχθηκε ολόκληρο το τουρκικό κράτος προετοιμαζόταν επί μακρόν εναντίον κάθε ελληνικού στοιχείου (εκκλησίες, νεκροταφεία, σπίτια, σχολεία, επιχειρήσεις, κλπ).
Αδυσώπητα τα ερωτήματα: 
- Πώς ο «μέγας» Αθηναγόρας δεν πήρε χαμπάρι τι σχεδίαζαν οι Τούρκοι κάτω από τη μύτη του; 
-  Πώς ο «μέγας» Αθηναγόρας δεν μπόρεσε με τις τόσες διασυνδέσεις και φιλίες (βλ. Τρούμαν….) να αποτρέψει το έγκλημα κατά του ποιμνίου του; 
- Πώς ο «μέγας» Αθηναγόρας δεν κατόρθωσε ούτε καν να ενημερώσει τον Ελληνισμό για να προστατευθεί στοιχειωδώς και να διαφυλάξει τα κειμήλιά του; 
- Πώς οι παλαιότεροι μαρτυρικοί Πατριάρχες του Γένους, επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με τις διασυνδέσεις τους ακόμα και στην οθωμανική Διοίκηση ενημερώνονταν και έτσι προλάβαιναν και προστάτευαν το ποίμνιό τους με φανερές και μυστικές ενέργειες; 
Και τέλος, πάλι επί του «μεγάλου» Αθηναγόρα, το 1964 δεν εκδιώχθηκαν οι υπόλοιποι Έλληνες για να παραμείνουν μετά το Κυπριακό (1974) εκεί οι σημερινοί μόλις 2.000-3.000; 
Ο Αθηναγόρας παρέλαβε ζωντανό Ελληνισμό στην Πόλη 250.000 ψυχές και τι παρέδωσε; Αληθινά πιστεύετε, αγαπητοί, ότι ήταν «μέγας»; 
Αυτά γράφει ο κληρικός της Μητροπόλεως Πατρών. Και όπως αυτός ζητάει από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο «να ενεργήσει άμεσα και για την προστασία του ονόματος του πνευματικού του Πατέρα», δηλ. να μας αποδείξει ότι ο Πατριάρχης Αθηναγόρας δεν ήταν μασόνος – για να ειρηνεύσει ο δαιμονικός νους του κ. Γκοτσόπουλου – έτσι κι εγώ, με τη σειρά μου, ζητάω από τον Μητροπολίτη Πατρών Χρυσόστομο να πάρει θέση στα όσα ανιστόρητα γράφει ανενδοίαστα ο κληρικός του. Φυσικά δεν θα το κάνει γιατί δεν γνωρίζει ιστορία...
Σε κάθε περίπτωση, καταγγέλλω και πάλι τον κληρικό αυτό της Μητροπόλεως Πατρών Αναστάσιο Γκοτσόπουλο, για συστηματική και κατ’ εξακολούθησιν προσβολή της μνήμης του Πατριάρχου Αθηναγόρα και βέβαια για ανελέητο πόλεμο κατά του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Σάββατο, 21 Απριλίου 2018

ΓΙΑ ΤΑ ΟΝΟΜΑΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΗ


Την Κυριακή των Μυροφόρων εόρταζε τα ονομαστήριά του.
Νικοδήμου του νυκτερινού μαθητού του Ιησού… 
Αποβραδύς τελούσε τον Εσπερινό της εορτής στο παρεκκλήσιο της Επισκοπής, στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. 
Εκεί έψαλε συνεπαρμένος το περιώνυμο δοξαστικό των Αποστίχων «Σε τον αναβαλλόμενον το φως ώσπερ ιμάτιον…», σε ήχο πλ. α’ . Πιο σωστά διηύθυνε με τα χέρια του – φτερούγες, τον χορό των ψαλτών που για το κομμάτι εκείνο τον περικύκλωναν στον Θρόνο.
Σε ανύποπτο χρόνο τον είδα να γράφει μερικές γραμμές – τις πιο δυνατές για εκείνον – του μέλους, πάντα στην παραδοσιακή του εκδοχή. Σημειώνοντας κάποιες ενδείξεις σε σημεία που έκρινε απαραίτητο για την απόδοση του νοήματος: ημιφώνως, όλοι βρδ [βραδέως]. 
Μόλις ολοκλήρωσε το μουσικό του σημείωμα – γραμμένο σ’ ένα απλό χαρτί – μου το έδωσε, λέγοντας μου με ελαφρό μειδίαμα: «Παρ’ το. Εγώ τα θυμάμαι ακόμα». 
Το δημοσιεύω, λοιπόν, απόψε, εις τιμήν και μνήμην! 


Για τα ονομαστήρια του Δεσπότη, ο φίλος του αείμνηστος μουσικοδιδάσκαλος Κωνσταντίνος Πανάς, έγραφε πάντα ένα διαφορετικό Πολυχρόνιο. 
Στο αρχείο μου εντόπισα τυχαία ένα τέτοιο, σε ήχο πλ. α’, φθορικό εναρμόνιο και ρυθμό εξάσημο, διτρόχαιο δακτυλικό, μετ’ εξαιρέσεων. Γράφτηκε στις 14 Μαϊου 1994, παραμονή της Κυριακής των Μυροφόρων. 


Νικοδήμου του Σεβασμιωτάτου και θεοπροβλήτου Μητροπολίτου της Αγιωτάτης Μητροπόλεως Πατρών, πατρός και ποιμενάρχου ημών γενομένου, ΑΙΩΝΙΑ Η ΜΝΗΜΗ. 
Π.Α.Α.

ΚΙ ΕΜΕΙΣ ΡΩΤΑΜΕ ΓΙΑ ΤΟ ΠΑΝΤΕΛΟΝΙ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ…



Ηρακλής Αθ. Φίλιος 
Βαλκανιολόγος, Θεολόγος
«Πήγα στην Αφρική, με ρώταγαν τι είναι τα υποστατικά ιδιώματα της Αγίας Τριάδας. Πήγα στην Ασία, με ρώταγαν αν μπορούμε όντως να μετέχουμε εμείς οι κοινοί θνητοί στις Άκτιστες ενέργειες του Αγίου Πνεύματος. Επέστρεψα και στην Ελλάδα και με ρώταγαν αν η γυναίκα στην Εκκλησία κάνει να φορά παντελόνι…» (Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κ.κ. Αναστάσιος). 
Ο Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας, διαπίστωσε κάτι τραγικό στην Ελλάδα. Την προσήλωση στους τύπους. Όχι, όμως, στην ουσία. Και είναι αλήθεια πως, ενίοτε, το βάθος και η ουσία αποτελούν ξένες λέξεις, για τα θεολογικά και εκκλησιαστικά γεγονότα στη χώρα μας. Ποιος περίμενε λοιπόν, ένας Αφρικανός να θέλει να μάθει για τα χαρακτηριστικά των προσώπων της Αγίας Τριάδος; Τί τον ενδιέφερε ένα θέμα δογματικής φύσεως; Εν τέλει, ποια απήχηση μπορούσε εκείνη τη στιγμή να έχει για τη ζωή του μία τέτοια απορία; Και οι άκτιστες ενέργειες; Γιατί να θέλουν άραγε οι Ασιάτες να μετέχουν σε αυτές; Μήπως αισθάνθηκαν πως η ζωή τους μπορεί να μεταμορφωθεί; 
Στον ελλαδικό χώρο, οι μεταφυσικές ανησυχίες και αγωνίες ενός μέρους ορθοδόξων, έχω την πίστη πως απέχουν από την αλήθεια, που αναδεικνύει η ουσία των πραγμάτων. Συναντάται, πολλές φορές, μία εμμονή στους τύπους, στο εξωτερικό περίβλημα μιας θρησκευτικότητας που μυρίζει περισσότερο ψυχολογισμό παρά Χριστό. Αυτό, δεν εγγυάται, επουδενί, τον οντολογικό χαρακτήρα του ανθρωπίνου βιώματος και κατ’ επέκταση δεν αναδεικνύει την οντολογική λειτουργικότητα του ανθρώπινου «είναι», που έχει βάθος. 
Η ελληνική θεολογική πραγματικότητα, θεωρώ πως κάποιες φορές απέχει από τον εγκεντρισμό της στο «είναι» των πραγμάτων. Το βάρος ρίχνεται, πολλές φορές, στις ανούσιες πτυχές των ζητημάτων. Δίνεται νόημα στην ηθική. Τί να την κάνεις την ηθική όταν απουσιάζει ο Χριστός; Απόντος Χριστού, η ηθική καταντά ηθικισμός και η ευσέβεια ευσεβισμός. Η παρουσία του Χριστού είναι εκείνη που διαφοροποιεί την ηθική, την ευσέβεια. Κι αυτό πραγματώνεται με τη συμβολή της αγάπης, της κένωσης, της διάκρισης. Σε κάθε άλλη περίπτωση, «ο ευσεβισμός υπονομεύει, αν δεν αρνείται ολοκληρωτικά την οντολογική αλήθεια της εκκλησιαστικής ενότητας και προσωπικής κοινωνίας», καταπώς λέει ο Χρήστος Γιανναράς. 
Ρωτάμε για το εάν επιτρέπεται το παντελόνι στην εκκλησία, ενώ την αγάπη, που είναι βασική υπόθεση στη ζωή της εκκλησίας, της γυρνάμε την πλάτη. Δεν είναι εύκολο να αγαπάς. Και περισσότερο, ν’ αγαπάς τους εχθρούς σου∙ Το απόλυτο άδειασμα του εαυτού, το έσχατο τσαλάκωμα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Αυτό είναι υπέρλογο. Είναι όμως το υπέρλογο παράλογο; Εντούτοις, η αγάπη απουσιάζει πολύ από τους ανθρώπους που εκκλησιάζονται. Αιωρείται μία καχυποψία απέναντι στον άλλον. Υπάρχει μνησικακία, εμπάθεια, ζήλεια, φθόνος, διαβολή, και πουθενά Χριστός. Κι ας είναι στολισμένοι οι ναοί, ας ακούγονται ιερά άσματα και θεία γράμματα, ας δημιουργείται η ανάλογη ιεροπρέπεια. Μερικές φορές, καλλιεργείται η αίσθηση πως η μισανθρωπία έχει θάψει τη φιλανθρωπία για τα καλά. Απουσιάζει κάποιες στιγμές και ο θεολογικός λόγος, ο υπεύθυνος, υποψιασμένος και μεταμορφωτικός θεολογικός λόγος. Έχει απλώς αντικατασταθεί από την απουσία του! 
Και δεν είναι μόνο τα παραπάνω. Ο ψυχολογισμός που προκύπτει από τα τελούμενα δεν συσχετίζει βαθύτερα την ανθρώπινη ύπαρξη στο πρόσωπο του Χριστού παρά λειτουργεί ως φολκλορικό απωθημένο ή συνήθεια. Ο ηθικισμός μετρά τους ανθρώπους σε ποιότητες και ποσότητες. Εμείς είμαστε οι καθαροί, οι σεσωσμένοι, ενώ οι άλλοι οι χειρότεροι όλων, ενώ την ίδια στιγμή τα χέρια κρατάνε πέτρες έτοιμες να ριχτούν σε πονεμένα πρόσωπα. Κρατάμε τον παράδεισο για εμάς και κερνάμε κόλαση στους άλλους. 
Ο γεροντισμός είναι ένα ακόμη πλήγμα. Όπως σημειώνει ο Μητροπολίτης Γέρων Περγάμου κ.κ. Ιωάννης, «πλήθος ιερέων που εξομολογούν πιστούς, ενεργούν ως Γέροντες, κατευθύνοντας τα Πνευματικά τους παιδιά, εισδύοντας στην προσωπική και οικογενειακή τους ζωή και δημιουργώντας πνευματικά εξαρτημένους ανθρώπους». Σχετικά με το θέμα της ελευθερίας, θέλω να σημειώσω οπωσδήποτε κάτι που οι άνθρωποι της εκκλησίας (απ’ όπου κι αν προέρχονται), ή αγνοούν ή καταστρατηγούν. Απολύτως κανείς δεν έχει το δικαίωμα να εξουσιάζει το φυσικό θέλημα (Μάξιμος Ομολογητής) του ανθρώπου, αλλά να το παιδαγωγεί στο γνωμικό θέλημα (Μάξιμος Ομολογητής). Η ελευθερία καταστρατηγείται, αρκετές φορές, μέσα στην εκκλησία για χάρη της υπακοής. Ορισμένοι, με το πρόσχημα της υπακοής θέλουν να ελέγχουν την ελευθερία των ανθρώπων. Επιτέλους, ας το φωνάξουμε δυνατά. Δεν καταπατάται το φυσικό θέλημα. 
Συν τοις άλλοις, το ενδιαφέρον έχει φύγει από τους Πατέρες και έχει επικεντρωθεί στα έσχατα. Αναπτύσσεται, λοιπόν, μία εσχατολογία, ενώ την ίδια στιγμή η ύπαρξη του ανθρώπου δεν θωρακίζεται με τον πατερικό λόγο και τα ιερά μυστήρια της εκκλησίας που χαριτώνουν τον άνθρωπο. Οι Πατέρες απουσιάζουν. Η Δύση διψάει για Μάξιμο Ομολογητή, ενώ την ίδια στιγμή ελάχιστοι γνωρίζουν το πνευματικό βάθος και την καταπληκτικότητα των λόγων του. Φυσικά, όσον αφορά το πρόσωπο του Χριστού; Αυτό έχει αντικατασταθεί από ιδεολογήματα, φετιχισμούς, απωθημένα. Και ο κλήρος έχει ένα μερίδιο ευθύνης σ’ όλα τα παραπάνω. Όπως είπε αυτές τις μέρες ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος, σε μερικές περιπτώσεις «υπάρχει μία ‘’εικονική ιερωσύνη’’, η οποία επιθυμεί περισσότερον να φαίνεται παρά να είναι, να επιδεικνύεται παρά να θυσιάζεται, να παίρνει παρά να προσφέρει». 
Ο π. John Meyendorff, κάποτε επέστρεφε από ένα συνέδριο στην Αμερική μαζί με άλλους. Σε κάποια στιγμή, στο δρόμο, δίπλα από το φανάρι σταμάτησε ένα φορτηγό με κάποιους νεαρούς που πήγαινε σ’ ένα rock festival. Ένας απ’ αυτούς, έβγαλε από την τσέπη του ένα μήλο, το έδωσε σ’ έναν ρωμαιοκαθολικό ιερέα που ήταν μαζί με τον Meyendorff, και του είπε: «Πάτερ, εγώ σου δίνω ένα μήλο. Εσύ τί έχεις να μου δώσεις;». Η εκκλησία, τί έχει να δώσει σήμερα στον άνθρωπο; Τύπους ή ουσία; Προσωπεία ή πρόσωπο; Εν τέλει, έχει τη μαγκιά να έρθει σε ρήξη με το ανέραστο και να υποψιάσει για το πρόσωπο του Χριστού; Ή θα εξακολουθεί, όταν αυτό γίνεται, να μετρά το μήκος και το είδος; Σε κάποιους αρέσουν τα tattoo και το piercing. Θα τους κρίνετε; 

Παρασκευή, 20 Απριλίου 2018

ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΑΡΗ ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ


Παρουσιάζεται στη Θεσσαλονίκη το βιβλίο του θεολόγου καθηγητή Χάρη Ανδρεόπουλου «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974. Ιστορική και νομοκανονική προσέγγιση», σε εκδήλωση της εφημερίδας «Χριστιανική» στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ. 
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την 25η Απριλίου 2018, ημέρα Τετάρτη και ώρα 7 μ.μ. στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ (Α΄ αμφιθέατρο, 2ος όροφος). 
Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι: 
- Ανδρέας Νανάκης, Μητροπολίτης Αρκαλοχωρίου, καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ 
- Μανώλης Μηλιαράκης, Φυσικός, επίτιμος Πρόεδρος της «Χριστιανικής Δημοκρατίας» 
- Κλήμης Πυρουνάκης, Θεολόγος, συντονιστής Δικτύου Στήριξης Φυλακισμένων και Αποφυλακισμένων Γυναικών 
- Ανδρέας Αργυρόπουλος, Θεολόγος καθηγητής, M.Th., Δ/ντής Γυμνασίου, 
και ο συγγραφέας. 
Θ΄ ακολουθήσουν ελεύθερες παρεμβάσεις και διάλογος. 
Την εκδήλωση θα συντονίσει ο Μανώλης Τασόγλου, μέλος της Κ.Ε. της «Χριστιανικής Δημοκρατίας».
Δείτε αναλυτικά στη συνέχεια

Πέμπτη, 19 Απριλίου 2018

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΟΛΟΥ


Η Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου, αναγνωρισμένο από την πολιτεία Ερευνητικό Κέντρο και ανοιχτό εργαστήρι σκέψης και διαλόγου της Εκκλησίας με τη διανόηση και την κοινωνία, διοργάνωσε εκδήλωση στο Βόλο με θέμα «“Θεολογία Διαλεγόμενη”. Το έργο και οι εκδόσεις της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών», χθες Τετάρτη 18 Απριλίου 2018, στην Αίθουσα Forum (Δεληγιώργη 9). 
Στην εκδήλωση παρουσιάστηκε τόσο το πολύπλευρο έργο της Ακαδημίας στην Ελλάδα και το εξωτερικό, όσο και το εκδοτικό της πρόγραμμα για το οποίο έχει κατά καιρούς συνεργαστεί με γνωστούς ελληνικούς και διεθνείς εκδοτικούς οίκους, καθώς και με επιστημονικά περιοδικά, και που από το 2014 υλοποιείται μέσω της «Εκδοτικής Δημητριάδος», του εκδοτικού δηλαδή τμήματος της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου. 
Στο πάνελ της εκδήλωσης συμμετείχαν: 
Αννίτα Πρασσά, Δρ. Ιστορίας, Προϊσταμένη των Γενικών Αρχείων του Κράτους Νομού Μαγνησίας 
Δημήτρης Κυρτάτας, Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας 
Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ. Φιλοσοφίας 
Παντελής Καλαϊτζίδης, Διευθυντής της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου, Διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ).  
Χαιρετισμό στην εκδήλωση  απηύθυνε ο Σεβ. Μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Ιγνάτιος.
Στη συνέχεια δημοσιεύουμε την εισήγηση του Δημήτρη Μπαλτά, ο οποίος παρουσιάζει τις εκδόσεις της Ακαδημίας. 




Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΟΥΓΚΑΝΤΑ ΚΑΙ Ο ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΟΜΑΤΙΚΟ ΣΕΞ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Είναι ευρέως γνωστή η εναντίον της ομοφυλοφιλίας στάση του Μητροπολίτου Πειραιώς Σεραφείμ – και όχι μόνο βέβαια. 
Σε δεκάδες κείμενά του ο Σεβασμιώτατος έχει καταδείξει την – κατ’ αυτόν – άποψη της Εκκλησίας εναντίον της ομοφυλοφιλίας. 
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όμως, της κοινής γνώμης πριν έξι χρόνια, προκάλεσε η σφοδρή αντίδραση του Σεβ. Πειραιώς στο στοματικό σεξ. 
Σε σχετική ανακοίνωσή του τον Σεπτέμβριο του 2012, με τίτλο «Η ευθύνη και το χρέος απέναντι στο ιερό πρόσωπο του ανθρώπου και στο μέγιστο δώρο του Θεού, τη ζωή», ο Πειραιώς Σεραφείμ γράφει για την «χυδαία πράξη», επικαλούμενος ιατρικές μελέτες που δημοσιεύτηκαν σε ιστοσελίδες όπως τα «ΝΕΑ Online» και iatropedia.gr. 
Ο Μητροπολίτης Πειραιώς αναφέρει χαρακτηριστικά πως «η παράχρησις τῶν σωματικῶν ὀργάνων τοῦ ἀνθρωπίνου ὄντος ἐγκυμονεῖ τρομακτικές συνέπειες τόσο στήν ψυχική ὅσο καί τήν σωματική ὑγεία του» και καταλήγει: «γι' αὐτόν ἀκριβῶς τό λόγο μέ πολλή πατρική ἀγάπη παρακαλοῦμε θερμῶς ὅλους τούς ὑπευθύνους διαμορφώσεως τῆς κοινῆς γνώμης ἀλλά καί τούς ὑπευθύνους διαχειρήσεως τῶν πραγμάτων τοῦ κόσμου μας νά ἀντιληφθοῦν ἐπί τέλους τήν εὐθύνη τους καί τό χρέος τους ἀπέναντι στό ἱερό πρόσωπο τοῦ ἀνθρώπου καί στό μέγιστο δῶρο τοῦ Θεοῦ, τή ζωή». 


Μπορεί στην Ελλάδα οι υπεύθυνοι διαμορφώσεως της κοινής γνώμης να μην έτειναν ευήκοον ους στην έκκληση του Σεβασμιωτάτου, φαίνεται όμως πως στην μακρινή Ουγκάντα εισακούστηκε! 
«Το στόμα είναι για να τρώμε»! Με τη φράση αυτή ο πρόεδρος της Ουγκάντα εξέφρασε ρητά και κατηγορηματικά την πρόθεσή του να απαγορεύσει το στοματικό σεξ στους κατοίκους της χώρας του.
Ο Γιοβέρι Μουσεβένι κατηγόρησε τους «ξένους» ότι προσπαθούν να πείσουν τους πολίτες της Ουγκάντα να κάνουν στοματικό σεξ. «Ας επωφεληθώ της ευκαιρίας για να προειδοποιήσω δημοσίως το λαό μας για τις εσφαλμένες πρακτικές που προωθούν ορισμένοι από τους ξένους. Μια από αυτές είναι αυτό που αποκαλούν στοματικό σεξ. Το στόμα είναι για να τρώμε, όχι για σεξ. Ξέρουμε που ταιριάζουν τα γεννητικά όργανα». 
Ο Μουσεβένι είχε υπογράψει το 2014 έναν νόμο που απαγορεύει την ομοφυλοφιλία στην Ουγκάντα. Έκτοτε προβλέπεται ποινή ισόβιας κάθειρξης για όσους γκέι συλληφθούν επ’ αυτοφώρω, ενώ διώκονται ποινικά και όσοι δεν καταγγέλλουν κάποιον ότι είναι ομοφυλόφιλος. 
Παρουσιάζοντας τότε το νόμο ο Μουσεβένι είχε υποστηρίξει ότι το στοματικό σεξ μπορεί να προκαλέσει μολύνσεις. «Αν βάλεις το στόμα σου εκεί μπορεί να γεμίσεις σκουλήκια, που θα μπουν στο στομάχι σου, γιατί -το στόμα - είναι το λάθος σημείο», είχε πει. 
Προφανώς ο επί 32 χρόνια (!) Πρόεδρος της Ουγκάντας, συγκροτώντας την επιχειρηματολογία του πάνω στο θέμα, είχε υπ’ όψιν του την …δραματική διαπίστωση του Σεβ. Πειραιώς: «η παράχρησις τῶν σωματικῶν ὀργάνων τοῦ ἀνθρωπίνου ὄντος ἐγκυμονεῖ τρομακτικές συνέπειες τόσο στήν ψυχική ὅσο καί τήν σωματική ὑγεία του». 
Μήπως τελικά ο …φυσικός χώρος του Σεβασμιωτάτου είναι η Ουγκάντα; Με δεδομένο το γεγονός ότι το εθνικό σύνθημα της χώρας είναι; "For God and My Country" (Για το Θεό και τη χώρα μου);
Πάντως, ο Ορθόδοξος Μητροπολίτης Ουγκάντας, Σεβ. Ιωνάς (ανήκει στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής) δεν έχει ασχοληθεί με τα παραπάνω θέματα…

Τετάρτη, 18 Απριλίου 2018

ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΜΕ ΕΡΓΑ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΟΡΓΑΝΟ ΚΑΙ ΦΩΝΗ


Στο πλαίσιο του 15oυ Ανοιξιάτικου Κύκλου Συναυλιών Oργάνου (Καλλιτεχνική διεύθυνση: Χριστίνα Αντωνιάδου 2018) την ερχόμενη Κυριακή 22 Απριλίου 2018, στις 8.30μ.μ. στην Αγγλικανική Εκκλησία του Αγίου Παύλου στο Σύνταγμα (Φιλελλήνων 27), θα πραγματοποιηθεί, με τη συνδιοργάνωση του "Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών Θωμά Ταμβάκου", συναυλία με τον γενικό τίτλο: “Ύμνοι και Διθύραμβοι”. 
Πρόκειται για μια πρωτότυπη συναυλία με έργα Ελλήνων και ελληνικής καταγωγής συνθετών γραμμένα αποκλειστικά για εκκλησιαστικό όργανο και για φωνή-ε.ο., από τον 17ο μέχρι τον 21ο αιώνα, που θα ερμηνευθούν σε πρώτη παγκόσμια ή πανελλήνια εκτέλεση. 
Τη συναυλία θα προλογίσει ο μουσικογράφος-κριτικός-ερευνητής Θωμάς Ταμβάκος.


Ερμηνεύουν:
Χριστίνα Αντωνιάδου, όργανο
Νίκος Σπανάτης, κόντρα τενόρος

Πρόγραμμα/ Programme 
Δημήτριος Αγαθίδης (Dimitrios Agathides) (1828-1886)
Basso no.12 (από το 5ο Βιβλίο των Partimenti του Ν. Μάντζαρου)

Γεωργία Ταγγίρη (Georgia Tangires) (γεν./b. 1931)
Χριστός Ανέστη 
Θέμα, 6 Παραλλαγές, Φινάλε

Γκαετάνο Γκρέκο (Gaetano Greco) (1657-1728)
Τuoni Ecclesiastici (con li loro Versetti)

Σκαρλάτος Φωτεινός (Scarlat Fotino) (1894-1942)
Méditation pour orgue

Παναγιώτης Θεοδοσίου (Panagiotis Theodosiou) (γεν./b. 1964)
Recitativo, Ostinato and Toccata
(ανάθεση του Α.Ε.Μ.Θ.Τ.- αφιερωμένο στον Θ. Ταμβάκο)

Μάρκος Σοφιανόπουλος (Marco Sofianopoulo) (1952-2014)
Magnificavit per voce e organo*

Μάχος Παπαδόπουλος (Boris Papandopulo) (1906-1991)
Preludij za orgulje

Κώστας Νικολαΐδης (Costas Nicolaidis) (γεν./b. 1947)
Prayer II
(αφιερωμένο στον Θ. Ταμβάκο)

Πρίγκηψ Ιωάννης Καρατζάς (Prince Joan Caradja) (1835-1894)
Agnus Dei, έργο 17*

Κωνσταντίνος Κ(Χ)αρικιόπουλος (Const. Carikiopoulo) (1859-1935)
Allegro moderato

Ιωάννης Σινόπουλος-Ουίλσον (John Sinopoulo-Wilson) (γεν./b. 1944)
3 μέρη από τον κύκλο Ancient Hellenic Processions
-Dithyramb of Dionysus, αρ.4
-Hymn to Apollo, αρ.5
-Procession of Pallas Athens, αρ.6

Ζώρζ Αθανασιάδης (Georges Athanasiadès) (γεν./b. 1929)
Suite pour un grand orgue
-Prélude
-Variations
-Toccata

Μάρκος Σοφιανόπουλος (Marco Sofianopulo)
Επιλογή από τα 9 Nove Spirituals*
-He never said, αρ.1
-Michael Rows, αρ.2
-Wade in de water, αρ.3
-When the Saints, αρ.9 *

μεταφορά σε φωνή κόντρα τενόρου: Παναγιώτης Θεοδοσίου 
 *transposition for contra tenor: Panagiotis Theodossiou
Η πρώτη σελίδα του έργου "Preludij" (Πρελούδιο) για εκκλησιαστικό όργανο 
του Μπόρις Παπαντόπουλο (Μάχος Παπαδόπουλος, Χόνεφ Γερμανίας 1906 - Ζάγκρεμπ Κροατίας 1991), κορυφαίου Ελληνοκροάτη μουσουργού, το οποίο θα ερμηνεύσει η οργανίστα Χριστίνα Αντωνιάδου στη συναυλία της 22ας Απριλίου στην Αγγλικανική Εκκλησία  Αγίου Παύλου (20:30) σε πρώτη πανελλήνια εκτέλεση.

Οι πρώτες σελίδες του έργου "Basso no.12" για εκκλησιαστικό όργανο του Δημητρίου Αγαθίδη (Κέρκυρα, 1828 - Ιταλία[;], 1886) το οποίο θα ερμηνεύσει η οργανίστα Χριστίνα Αντωνιάδου στη συναυλία της 22ας Απριλίου στην Αγγλικανική Εκκλησία Αγίου Παύλου (20:30) σε πρώτη παγκόσμια παρουσίαση. Είναι στην ουσία μία επεξεργασία (μεταφορά) για εκκλησιαστικό όργανο του 5ου Βιβλίου των Παρτιμέντι του Νικολάου Μάντζαρου που εκδόθηκε στο Μιλάνο το 1857. Ο όρος παρτιμέντο χρησιμοποιήθηκε τον 17ο και τον 18ο αιώνα για να περιγράψει ένα είδος άσκησης για τη μουσική σύνθεση στην οποία ο μουσικός ερμηνευτής καλείται να δημιουργήσει ένα κομμάτι μουσικής βασιζόμενος σε μία ελλειπτικά καταγραμμένη παρτιτούρα. Αυτή την εργασία του Μάντζαρου επεξεργάστηκε ο Αγαθίδης για να δώσει το δικό του μουσικό στίγμα. Το υλικό εντοπίστηκε σε βιβλιοθήκη του Μιλάνου και αποκτήθηκε από την ερευνητική ομάδα των Κωνστάντζου-Ταμβάκου-Τρικούπη.

Η πρώτη σελίδα του έργου "Magnificavit Dominus"(Εμεγάλυνε ο Κύριος)
για φωνή και εκκλησιαστικό όργανο (1993) του αξέχαστου Μάρκου Σοφιανόπουλου
(Τεργέστη Ιταλίας, 1952-2014) το οποίο θα παρουσιασθεί στη συναυλία της 22ας Απριλίου
στην Αγγλικανική Εκκλησία Αγίου Παύλου από τον κόντρα τενόρο Νίκο Σπανάτη και 
την οργανίστα Χριστίνα Αντωνιάδου (μεταφορά σε φωνή κόντρα τενόρου: Παν. Θεοδοσίου)
H πρώτη σελίδα του άγνωστου έργου "Agnus Dei" για φωνή και εκκλησιαστικό όργανο
 του πρίγκηπα Ιωάννη Καρατζά (Ναύπλιο 1835 - Χάγη Ολλανδίας 1894), διπλωμάτη,
στρατιωτικού και μουσουργού (φωτογραφία) το οποίο θα ερμηνευθεί
-σε πρώτη παγκόσμια εκτέλεση- από την οργανίστα Χριστίνα Αντωνιάδου και τον 
κόντρα τενόρο Νίκο Σπανάτη στη συναυλία της 22ας Απριλίου 2018 και στις 20:30 
στον ιστορικό χώρο της Αγγλικανικής Εκκλησίας  στο Σύνταγμα. 

Τρίτη, 17 Απριλίου 2018

ΥΜΝΟΛΟΓΟΥΝΤΕΣ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΘΗΝΑΓΟΡΑ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Μπροστά σ’ αυτούς που τον ανεβοκατεβάζουν «μασώνο», «αιρετικό», «μέγα οικουμενιστή», «όργανο των αμερικανών», «υπεύθυνο των Σεπτεμβριανών», «ραββίνο» και όλα τα συναφή – που τελειωμό δεν έχουν – μπροστά σ’ αυτούς, λοιπόν, τον «ευσεβή και πιστό λαό, που κατασκανδαλίζεται», ο μακαριστός Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας είναι ΑΓΙΟΣ!
Έτσι, εμείς εδώ στην Ιδιωτική Οδό, μνημονεύουμε πάλιν και πολλάκις τον μέγα Πατριάρχη Αθηναγόρα, ο οποίος προώθησε και την Διορθόδοξη συνεργασία εκτός από την Διαχριστιανική και τον υμνολογούμε! 
Παραθέτουμε ένα μάλλον άγνωστο ντοκουμέντο, το οποίο είναι ένα δείγμα από το Βυζαντινό Ορατόριο – Ωδή εις τον Οικουμενικόν Πατριάρχην Αθηναγόραν, που συνέθεσε ο αείμνηστος Άρχων Υμνογράφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας Ηλίας Μπογδανόπουλος. 
Ο μακαρίτης Ηλίας Μπογδανόπουλος (+1978), ο οποίος είναι νομίζω ο πρώτος Πατρινός που τιμήθηκε με Πατριαρχικό οφφίκιο ήδη από το 1973, ήταν και μελοποιός όχι μόνον εκκλησιαστικών ύμνων, αλλά και ασμάτων - κυρίως εθνικού περιεχομένου - τα οποία ο ίδιος συνέθετε και τόνιζε μουσικά. 
Ο Ηλίας Μπογδανόπουλος είχε μεταβεί στην Αμερική το 1946, ως υπότροφος της UNRRA, επισκεπτόμενος αναμορφωτικά ιδρύματα (ως νομικός που ήταν) και στο Σικάγο ηχογράφησε τον Παρακλητικό Κανόνα στην Υπεραγία Θεοτόκο σε δίσκο γραμμοφώνου. 
Προφανώς κράτησε μια επαφή με την Αμερική κι έτσι ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής Ιάκωβος τον προέτρεψε να γράψει ένα έργο για τον από Αμερικής Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα.
Εκείνος το έγραψε στην Πάτρα, όπου διέμενε μόνιμα, τον Μάρτιο του 1975, πριν 43 χρόνια. Και σημείωσε στο εξώφυλλο του έργου, που δημοσιεύουμε εδώ, ότι «Ετονίσθη υπό του ιδίου εις πολύηχον μέλος χάριν του εκ σπουδαστών Βυζαντινού χορού της εν Βοστώνη Θεολογικής Σχολής «Τίμιος Σταυρός» υπό τον χοράρχην καθηγητήν κ. Σάββαν Ι. Σάββαν». 
Ευχαριστώ θερμώς τον υιό του αειμνήστου Ηλία Μπογδανόπουλο, τον ρέκτη κ. Κωνσταντίνο Μπογδανόπουλο, ιατρόν και αληθή φιλόμουσον, για την παραχώρηση του σπάνιου αυτού υλικού.


Δευτέρα, 16 Απριλίου 2018

Σε σταυροδρόμι το μάθημα των Θρησκευτικών;


Του Γεωργίου Στριλιγκά 
Σχολικού Συμβούλου Θεολόγων 
Στην επικαιρότητα του μήνα που πέρασε, το ενδιαφέρον του θεολογικού κόσμου επικεντρώθηκε στην Απόφαση 660/2018 του Συμβουλίου της Επικρατείας για το μάθημα των Θρησκευτικών. Ήδη, πριν τη δημοσίευση της Απόφασης, αλλά και μετά από αυτή, εμφανίστηκε στα μέσα ενημέρωσης πληθώρα κειμένων, τα οποία υπερακόντιζαν υπέρ της «έννομης τάξης» έναντι της «χριστομαχίας», την οποία υποτίθεται ότι προωθούν πλέον τα Θρησκευτικά.
Οφείλω να αναφέρω ότι ανήκω στην πολυπληθή ομάδα των θεολόγων που εργάστηκαν για την εκπόνηση και την εφαρμογή των νέων Προγραμμάτων Σπουδών στο πλαίσιο μιας συλλογικής προσπάθειας για τη μορφωτική και παιδαγωγική αναβάθμιση του μαθήματος. Επισημαίνω το αυτονόητο ότι ο σεβασμός στην έννομη τάξη, τις δημόσιες αρχές του τόπου και τις αποφάσεις τους είναι θεμελιώδης δέσμευση για όλους μας. Από την άλλη πλευρά, είναι εύλογο να διατυπώνονται προβληματισμοί, ιδιαίτερα όταν στον διάλογο περί του πρακτέου εμφανίζονται αμφίσημες ή πολωτικές ερμηνείες. 
Όπως είναι γνωστό, η συζήτηση για τα Θρησκευτικά διαρκεί πολλά χρόνια, ενώ εντάθηκε ιδιαίτερα μετά το 2008, με αφορμή τις τότε υπουργικές εγκυκλίους για τη δυνατότητα απαλλαγής των μαθητών, οι οποίες μετέτρεπαν το μάθημα σχεδόν σε προαιρετικό. Η εξέλιξη εκείνη είχε προβληματίσει σοβαρά και τις ομάδες που εκπόνησαν τα νέα Προγράμματα Σπουδών, οι οποίες ξεκίνησαν την εργασία τους το 2010, μολονότι δεν ήταν η κύρια αποστολή τους η επίλυση του συγκεκριμένου προβλήματος. Στην αντιμετώπισή του, πάντως, συνέβαλε η Απόφαση 115/2012 του Διοικητικού Εφετείου Χανίων, η οποία είναι σημαντική επειδή στο σκεπτικό της αναλύονται θέματα τα οποία αφορούν ευρύτερα στο μάθημα των Θρησκευτικών. Δεδομένου ότι οι αποφάσεις του εν λόγω δικαστηρίου είναι ισόκυρες με αυτές του Συμβουλίου της Επικρατείας, πολλοί ισχυρίστηκαν ότι η προαναφερθείσα Απόφαση ρύθμιζε αποτελεσματικά και οριστικά όλα τα ζητήματα γύρω από τον σκοπό, τον χαρακτήρα και το πλαίσιο λειτουργίας των Θρησκευτικών. Έχει ενδιαφέρον ότι στο σκεπτικό εκείνης της Απόφασης, μεταξύ άλλων, αξιοποιούνται ακόμη και οι Υπουργικές Αποφάσεις για το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά Δημοτικού-Γυμνασίου (2011), η Σύσταση 1720/2005 της Κοινοβουλευτικής Συνδιάσκεψης του Συμβουλίου της Ευρώπης, ακόμη και μελέτες ορισμένων εκ των δημιουργών του νέου Προγράμματος Σπουδών. Από τα πολλά που θα μπορούσε κανείς να σχολιάσει, επισημαίνω την κομβικού χαρακτήρα αναφορά της Απόφασης ότι η ορθόδοξη πίστη πρέπει να διδάσκεται «προεχόντως» (αναφέρεται 5 φορές) ή «σε επαρκή βαθμό» (αναφέρεται 4 φορές) έναντι των άλλων θρησκειών. Ακόμη, ότι η θρησκευτική αγωγή στο σχολείο «επιβάλλεται να μην είναι άσχετη με την κοινωνική, την πολιτισμική και τη θρησκευτική συνείδηση του τόπου στον οποίο οι μαθητές ζουν και αναπτύσσονται». Επιπλέον, ότι «ανάγεται στο εθνικό περιθώριο εκτίμησης… εάν θα εισαγάγουν το μάθημα των θρησκευτικών στα δημόσια σχολεία και ποιο ειδικότερο σύστημα θα υιοθετήσουν», σύμφωνα και με προγενέστερες αποφάσεις του ΕΔΔΑ. Η Απόφαση 115/2012 ορίζει το βασικό νομικό πλαίσιο λειτουργίας του μαθήματος, κατά τη γνώμη μου, χωρίς να υπεισέρχεται στα ειδικά παιδαγωγικά χαρακτηριστικά της παρεχόμενης θρησκευτικής εκπαίδευσης. Έτσι, προσδιορίζει τον υποχρεωτικό χαρακτήρα του μαθήματος και περιγράφει τη δυνατότητα των ετεροδόξων, αλλοθρήσκων και αθρήσκων να εξαιρούνται για λόγους θρησκευτικής συνείδησης. 
Όταν διάβασα την πρόσφατη Απόφαση 660/2018 του Συμβουλίου της Επικρατείας, ως απλός αναγνώστης των κειμένων, το πρώτο πράγμα που μου έκανε εντύπωση ήταν ότι στο εκτενές σκεπτικό της, ανεξάρτητα από το εάν έπρεπε ή όχι, αποσιωπάται απολύτως η αντίστοιχη 115/2012 του Διοικητικού Εφετείου Χανίων. Αίφνης, διαπίστωσα ότι το «προεχόντως» των Χανίων μετατρέπεται πλέον σε «αποκλειστικά», στην πρόσφατη Απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η τελευταία ορίζει ότι η προσβαλλόμενη Υπουργική Απόφαση, δηλαδή το Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά, «έπρεπε να απευθύνεται αποκλειστικά στους ορθόδοξους χριστιανούς μαθητές», ότι το μάθημα «απευθύνεται αποκλειστικά… στους μαθητές που ασπάζονται το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα και όχι στους ετεροδόξους, αλλοθρήσκους ή αθέους», ότι οι μαθητές ανάλογα με τη θρησκεία τους έχουν δικαίωμα «να διδάσκονται αποκλειστικώς τα δόγματα της πίστεώς τους (όχι δε και τα δόγματα άλλων θρησκειών)» και ότι «η διδασκαλία του μαθήματος αυτού δεν μπορεί παρά να απευθύνεται αποκλειστικά στους ορθόδοξους χριστιανούς μαθητές». Ο όρος «αποκλειστικά» αναφέρεται στην Απόφαση πάνω από 10 φορές με το παραπάνω ή με συναφές νόημα, ενώ άλλες 10 φορές αναφέρεται ότι στο υφιστάμενο Πρόγραμμα Σπουδών η θεματολογία είναι «όχι αποκλειστικά ορθόδοξη», κοκ. 
Χωρίς να διεκδικώ το νομικό αλάθητο, στο σημείο αυτό αρχίζουν οι δικοί μου προβληματισμοί. Και εξηγούμαι: 
Σε γενικές γραμμές, κατηχητικό μάθημα Θρησκευτικών είναι η μορφή θρησκευτικής εκπαίδευσης η οποία απευθύνεται σε πιστούς του ίδιου δόγματος και αποβλέπει στην ανάπτυξη της θρησκευτικής πίστης τους, ενώ ομολογιακό μάθημα αναγνωρίζεται η θρησκευτική εκπαίδευση η οποία επικεντρώνεται σε μια ορισμένη θρησκευτική παράδοση. Σύμφωνα με την Απόφαση 115/2012, η κατά τη συνταγματική επιταγή του άρθρου 16 παρ. 2 ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των ορθόδοξων μαθητών πρέπει να γίνεται «προεχόντως» κατά τη χριστιανική διδασκαλία «και αυτό υπάγεται στην διακριτική ευχέρεια των ελληνικών αρχών (περιθώριο εκτίμησης)». Επομένως, το μάθημα των Θρησκευτικών οφείλει να επικεντρώνεται στην επικρατούσα χριστιανική θρησκευτική παράδοση. Από την άλλη πλευρά η Απόφαση 660/2018 ορίζει ότι το μάθημα «απευθύνεται αποκλειστικά στους ορθόδοξους χριστιανούς μαθητές» και ότι «δεν εμποδίζεται η πολιτεία να περιλαμβάνει στα σχολικά προγράμματα, στο πλαίσιο άλλων μαθημάτων απευθυνομένων στο σύνολο των μαθητών, (ανεξαρτήτως δηλαδή της θρησκευτικής τους εντάξεως), και εκπαίδευση «θρησκειολογικού» χαρακτήρος με πληροφορίες και γνώσεις και για άλλες, πέραν της Ορθοδοξίας, θρησκείες και δόγματα «κατά τρόπο αντικειμενικό, κριτικό και πλουραλιστικό, χωρίς να επιδιώκει κατηχητικό σκοπό» (σ.σ.: η υπογράμμιση δική μου). 
Τελικά, τα διδακτικά θέματα των Θρησκευτικών οφείλουν να είναι «αμιγώς» και «αποκλειστικώς» ορθόδοξα ή ενδείκνυται και η διδασκαλία ορισμένων θρησκειολογικών και άλλων στοιχείων; Άραγε, με ποιο κριτήριο μπορεί να χαρακτηριστεί ένα διδακτικό θέμα ή υλικό ως ορθόδοξο; Με το κριτήριο της προέλευσής του ή μήπως της μαθησιακής στόχευσης, της διδακτικής χρήσης και του μαθησιακού αποτελέσματος; Μια διδασκαλία μπορεί να χρησιμοποιεί ορθόδοξα υλικά και να είναι αντορθόδοξη και αντίθετα να αξιοποιεί μη ορθόδοξα υλικά και να είναι ορθοδοξότατη. Επιπλέον, η διερεύνηση εκφάνσεων της θρησκευτικής ετερότητας είναι αποστολή άλλων μαθημάτων; Ο ορθόδοξος χριστιανός δεν πρέπει να γνωρίζει τίποτε για το θρησκευτικό περίγυρο που τον περιβάλλει; Ή μήπως πρέπει να δημιουργηθούν και «άλλα» μαθήματα που θα ασχολούνται με αυτό το πεδίο; 
Η Απόφαση 660/2018 αποφαίνεται ότι «η εν λόγω απόφαση κλονίζει την ορθόδοξη χριστιανική συνείδηση, την οποία, ήδη πριν από την έναρξη του σχολικού βίου διαμορφώνουν οι μαθητές αυτοί στο πλαίσιο του οικογενειακού τους περιβάλλοντος, είναι δε ικανή η εισαγόμενη με την προσβαλλόμενη απόφαση διδασκαλία ως επέμβαση στον ευαίσθητο ψυχικό κόσμο των μαθητών αυτών που δεν διαθέτουν την ωριμότητα και την κριτική αντίληψη των ενηλίκων, να τους εκτρέψει από την ορθόδοξη χριστιανική συνείδησή τους». Άραγε, ο ψυχικός κόσμος των μαθητών, η κριτική σκέψη, τα στάδια ανάπτυξης και μαθησιακής ωρίμανσης και εν τέλει ο τρόπος ανάπτυξης της θρησκευτικής συνείδησης είναι νομικά ή παιδαγωγικά θέματα; Το νομικό πλαίσιο, ασφαλώς, είναι αναγκαίο για τη θεμελίωση ορίων και κανόνων στη λειτουργία του θεσμού. Όμως, ο τρόπος οικοδόμησης της μάθησης είναι καθαρά παιδαγωγικό ζήτημα. Η ταπεινή μου γνώμη είναι ότι το καθόλα σεβαστό ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο δεν απέφυγε τον σκόπελο της εισπήδησης σε καθαρά παιδαγωγικά χωράφια, εντάσσοντας στο σκεπτικό της Απόφασης τετριμμένα επιχειρήματα ενίων επικριτών του νέου Προγράμματος Σπουδών, με αποτέλεσμα την πλημμελή χρήση παιδαγωγικών όρων (λ.χ. «αναστοχασμός», «διδακτέα ύλη», «διδακτικοί στόχοι», «κριτική αντίληψη», κ.ά.), την παραθεώρηση της θεωρίας γύρω από την εξέλιξη και τη διαμόρφωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων και των Προγραμμάτων Σπουδών, την αποσπασματική προβολή ορισμένων διδακτικών θεμάτων έναντι άλλων, την ερμηνεία ορισμένων προσδοκώμενων μαθησιακών αποτελεσμάτων αποκομμένα από το παιδαγωγικό πλαίσιό τους, την εξαγωγή παιδαγωγικών συμπερασμάτων («είναι δε ικανή…») χωρίς τεκμηρίωση με συγκεκριμένα εκπαιδευτικά στοιχεία, κ.ά. Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία ζητήματα δεν είναι το μείζον στην υπόθεσή μας. Άλλωστε τα Αναλυτικά Προγράμματα και τα Προγράμματα Σπουδών έρχονται και παρέρχονται. 
Από τον ορυμαγδό των ανακοινώσεων από εγνωσμένους επικριτές του Προγράμματος Σπουδών, οι οποίες ακολούθησαν την έκδοση της Απόφασης, αποκόμισα την εντύπωση ότι τους τελευταίους απασχολεί άλλο σπουδαιότερο ζήτημα. Πρόκειται για την προσδοκία ριζικής αναδιοργάνωσης του μαθήματος, με βάση την αντίληψή τους για τον σκοπό, τον χαρακτήρα και τον τρόπο οργάνωσής του. Η εντύπωση αυτή θεμελιώνεται στις σαφείς τοποθετήσεις ορισμένων πρωταγωνιστών της προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας. Για παράδειγμα, ήδη διαβάσαμε σε επίσημη ανακοίνωση: Η Εκκλησία «νά διεκδικήσει… αὐτό πού δικαιωματικά τῆς ἀνήκει καί πού παρανόμως καί ἀντιδημοκρατικά τῆς ἀφαιρεῖται, νά συγγράφει ἡ ἴδια μέσῳ τῶν Συνοδικῶν Ἐπιτροπῶν Χριστιανικῆς Ἀγωγῆς καί Νεότητος καί Πολιτιστικῆς Ταυτότητος τά βιβλία θρησκευτικῶν πού θά διδάσκονται στούς Ὀρθόδοξους Ἑλληνόπαιδες». Το παζλ συμπληρώνεται από τις δηλώσεις άλλου πρωταγωνιστή της προσφυγής στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ο οποίος όταν ρωτήθηκε για τη θρησκευτική εκπαίδευση των μη ορθόδοξων μαθητών στο ελληνικό σχολείο απάντησε: να διδάσκονται την πίστη τους «όπως και εμείς». 
Υποθέτω ότι οι παραπάνω απόψεις εντάσσονται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης αντίληψης για την οργάνωση του μαθήματος, η οποία ουσιαστικά παραπέμπει στο πολυθρησκειακό μοντέλο των πολλαπλών ομολογιακών μαθημάτων, στα οποία οι θρησκευτικές κοινότητες έχουν την ευθύνη τουλάχιστον της συγγραφής των διδακτικών βιβλίων. Δεν υποτιμώ καθόλου αυτή την πρόταση, ακόμη και αν επί της ουσίας προτείνει να αντιγράψουμε για τους ορθόδοξους ό,τι ισχύει μερικά για τους μουσουλμάνους και τις λοιπές μειονότητες στη χώρα μας, το οποίο είναι άλλης τάξης ζήτημα. Δεν υπεισέρχομαι, ακόμη, στους παιδαγωγικούς προβληματισμούς που έχουν καταγραφτεί από την πολύχρονη εφαρμογή ποικίλων εκδοχών αυτού του συστήματος σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, αν και ορισμένοι προτείνουν να τις αντιγράψουμε. Προσπερνώ, επίσης, τη διαφαινόμενη καχυποψία, η οποία είναι βάναυσα προσβλητική, έναντι όλων όσοι μέχρι σήμερα έγραψαν διδακτικά βιβλία, Αναλυτικά Προγράμματα και Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά. Οι τελευταίοι δεν είναι ορθόδοξοι, δεν είναι παιδιά της Εκκλησίας; 
Τελικά, αυτό είναι το βασικό πρόβλημα των Θρησκευτικών; Αυτό λείπει από το ελληνικό σχολείο στην παρούσα φάση; Αυτό χρειάζονται τα παιδιά μας; Είναι ρεαλιστικά εφαρμόσιμη λύση στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα; Είναι καιρός για τέτοιες δοκιμές; Έχουν ερωτηθεί οι θεολόγοι εκπαιδευτικοί και οι δάσκαλοι; Συμφωνούν οι γονείς, ως αρμόδιοι για την επιλογή της θρησκευτικής εκπαίδευσης των παιδιών τους; Συμφωνούν οι επιστημονικές ενώσεις των θεολόγων και οι Θεολογικές Σχολές; Συμφωνεί η Διοικούσα Εκκλησία; Ας τολμήσουμε να ρωτήσουμε δειγματοληπτικά τους άμεσα ενδιαφερόμενους. Ας διδαχθούμε από τα στοιχεία γύρω από τις επιστροφές των Φακέλων (βιβλίων υλικού) των Θρησκευτικών, τα οποία έχουν δημοσιευτεί και είναι ενδεικτικά των τάσεων. Παρά την τεράστια και μονομερή εκστρατεία για το θέμα, οι γονείς μαθητών που επέστρεψαν Φακέλους δεν υπερβαίνουν το 0,4 % του συνόλου των μαθητών. Είναι ένας σαφής δείκτης που φανερώνει τον προσανατολισμό και το περιεχόμενο της παιδαγωγικής διαδικασίας, με την οποία οφείλει το μάθημα να διαχειρίζεται τις σύγχρονες νεανικές ανησυχίες και μαθησιακές ανάγκες. 
Άραγε, ποιες θα είναι οι άμεσες επιπτώσεις στην οργάνωση του μαθήματος στο σχολείο, εάν η πολιτεία θελήσει να προχωρήσει σε τέτοιες αλλαγές; Υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι επί της ουσίας θα ανατραπεί ο υποχρεωτικός χαρακτήρας του μαθήματος, ειδικά στο Δημοτικό και το Λύκειο; Οι θιασώτες αυτής της πρότασης συνήθως αποσιωπούν μια σημαντική «λεπτομέρεια». Τυχόν γενίκευση του πολυθρησκειακού μοντέλου χωριστών θρησκευτικών μαθημάτων θα έχει ως πρώτη βασική επίπτωση την επίσημη είσοδο στο ελληνικό σχολείο της ουδετερόθρησκης ηθικής, η οποία φρονώ ότι δεν θα διδάσκεται από τους υπάρχοντες θεολόγους, όπως ήδη γίνεται στο Ευρωπαϊκό Σχολείο Ηρακλείου Κρήτης. Πιστεύει κανείς στα σοβαρά ότι ύστερα από μια τέτοια εξέλιξη οι έλληνες πολίτες και μαθητές θα επιλέξουν με βάση τη θρησκευτική προέλευσή τους; Μπορούμε να αγνοήσουμε την προϊούσα εκκοσμίκευση στην ελληνική κοινωνία και κυρίως τα παιδαγωγικά χαρακτηριστικά των εφήβων, οι οποίοι βιώνουν φάσεις αμφιβολίας και αμφισβήτησης; Στην ευαίσθητη σχολική ηλικία τα παιδιά έχουν αποκρυσταλλώσει τι είναι δικό τους και τι δεν είναι;
Τελικά, ποιος επιδιώκει ανατροπές στα ήδη υφιστάμενα; Κακώς πορεύτηκε το ελληνικό σχολείο μέχρι σήμερα; Μήπως και τα προγενέστερα Αναλυτικά Προγράμματα ήταν μη σύννομα; Είναι προφανές ότι εάν πάρουμε τοις μετρητοίς το «αποκλειστικά» της Απόφασης 660/2018 είναι στον αέρα τόσο τα νυν όσο και τα προηγούμενα Αναλυτικά Προγράμματα και διδακτικά βιβλία, καθώς επίσης σύμφωνα με το ίδιο κριτήριο είναι παντελώς ανεφάρμοστη η πολυδιαφημισμένη πρόταση, που υποβλήθηκε στην Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος το 2016, χωρίς καμία παιδαγωγική τεκμηρίωση, για εμπλουτισμό των παλιών βιβλίων με διακριτές θρησκειολογικές ενότητες σε ποσοστό 20 %. 
Διερωτώμαι: Η τυχόν οργάνωση των Θρησκευτικών σύμφωνα με το πολυθρησκειακό ομολογιακό μοντέλο δεν θα εισάγει, και μάλιστα από την πόρτα, τη λεγόμενη «πολυθρησκεία» ή την «πανθρησκεία» στο ελληνικό σχολείο, την οποία τόσο έντονα στηλιτεύουν ορισμένοι πρωταγωνιστές της προσφυγής; Χρησιμοποιώ τους όρους, με το ίδιο νόημα όπως οι επικριτές των νέων Προγραμμάτων Σπουδών, αποκλειστικά και μόνο για να επισημανθεί η αντίφαση. Άραγε, η Βαβέλ σχετίζεται μόνο με την ατομικιστική βίωση του συγκρητισμού ή αφορά και στις συλλογικότητες εκείνες οι οποίες προωθούν πολλαπλές «αλήθειες», ισότιμα, ταυτόχρονα και παράλληλα; Το σχολείο είναι μια κοινότητα συνεργασίας και μάθησης, που προωθεί συλλογικά τη μόρφωση και την πνευματική καλλιέργεια και δεν είναι συνομοσπονδία μαθητικών ομάδων, όπου οι μαθητές απλά συμβιώνουν μεταξύ τους χωρίς σκοπό, ανεχόμενοι αλλήλων. Δεν είναι αντιφατικό οι επικριτές να καταγγέλλουν το νέο Πρόγραμμα Σπουδών, το οποίο περιέχει ένα μικρό και παιδαγωγικά σταθμισμένο ποσοστό θρησκειολογικών στοιχείων, ως «πολυθρησκειακό» και «πανθρησκειακό», συγχέοντας την παιδαγωγική θεμελίωση και τις διδακτικές διαδικασίες με το θεολογικό περιεχόμενό του, και από την άλλη να προωθούν το πολυθρησκειακό ομολογιακό μάθημα, το οποίο εξισώνει όλες τις «ομολογίες» μεταξύ τους; 
Φοβούμαι ότι τέτοιες προσεγγίσεις, όπως η τελευταία, είναι βούτυρο στο ψωμί αυτών που θα έβλεπαν με ευχαρίστηση να παραγκωνίζεται το μάθημά μας. Μια τέτοια λύση, αναμφισβήτητα, είναι βολική και για τους κρατούντες, παρά τις πρόσκαιρες επικοινωνιακές κορώνες, εφόσον τους διευκολύνει να απαλλαγούν άπαξ δια παντός από το ακανθώδες ζήτημα της ισορροπημένης παρουσίας των Θρησκευτικών στο ελληνικό σχολείο. Άπαγε! Προβληματίζομαι μήπως τέτοιες αναφορές προετοιμάζουν συνειδητά το έδαφος για τα χειρότερα. Εάν αληθεύει η πληροφορία ότι η Ένωση Αθέων έχει προσφύγει, επίσης, στο Συμβούλιο της Επικρατείας εναντίον του μαθήματος διεκδικώντας απαλλαγές -με το επιχείρημα ότι το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά είναι ομολογιακό και ορθόδοξο!- δεν θέλει πολλή φαντασία να υποθέσει κανείς ότι το ανώτατο δικαστήριο ενδέχεται να κατοχυρώσει στους καθόλα σεβαστούς συμπολίτες μας το δικαίωμα να διεκδικήσουν και αυτοί «το δικό τους» μάθημα, σε συνέχεια της αντίστοιχης «ομολογιακής» γραμμής, η οποία τηρήθηκε για τους επικριτές της άλλης πλευράς. Τα υπόλοιπα είναι θέμα χρόνου. Όλα κανονικά και με τον νόμο! 
Στο πλαίσιο μιας τάχα «καθαρής» νομικής λύσης, θα ρισκάρουμε με οποιοδήποτε κόστος την οργάνωση μιας παιδαγωγικά υπεύθυνης και σωστά προετοιμασμένης και δομημένης θρησκευτικής εκπαίδευσης; Μέχρι σήμερα, τα Θρησκευτικά στο δημόσιο σχολείο καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των παιδιών -τα οποία βεβαίως στην πλειοψηφία τους είναι ορθόδοξα-, προσεγγίζοντας αυθεντικές παιδαγωγικές προσδοκίες και ανάγκες τους, και ταυτόχρονα παρέχουν, έστω στους λίγους, τη δυνατότητα εξαίρεσης για λόγους θρησκευτικής συνείδησης. Μάλιστα, στα πρόσφατα χρόνια μαρτυρείται μείωση του φαινομένου των απαλλαγών. 
Συμπερασματικά, το μοντέλο της πολυθρησκειακής ομολογιακής εκπαίδευσης, μολονότι έχει ερείσματα στο ισχύον νομικό πλαίσιο, δεν είναι η μοναδική λύση. Αυτό δείχνει η πολύχρονη δημιουργική εμπειρία του ελληνικού σχολείου, την οποία μπορούμε να βελτιώσουμε -άλλωστε, αυτό επιδιώκουν και τα νέα Προγράμματα Σπουδών-, ενώ θα ήταν αφροσύνη εάν την ανατρέψουμε. 
Παρ’ όλα αυτά, εάν αυτή είναι η επιδίωξη όλων όσοι τα τελευταία χρόνια θορυβούν τόσο έντονα γύρω από το μάθημα των Θρησκευτικών, πρέπει να το πουν με ειλικρίνεια και σαφήνεια, καθώς επίσης να αναλάβουν την ευθύνη της πρότασής τους. Αυτονόητο είναι ότι πρωταρχικά οφείλει να ξεκαθαρίσει τη θέση της η Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων.

Κυριακή, 15 Απριλίου 2018

ΜΝΗΜΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΠΙΚΙΩΝΗ (1887-1968)

Κείμενο - φωτογραφίες: Ιδιωτική Οδός

Σε παλαιότερη έρευνα που διεξήγαγε το περιοδικό «Highlights» - δε νομίζω ότι κυκλοφορεί πια - για τις πολιτιστικές συνήθειες και γνώσεις των Ελλήνων  μόλις το 5% των ερωτηθέντων γνώριζαν σωστά την ιδιότητα του μεγάλου αρχιτέκτονα Δημήτρη Πικιώνη, από την αναχώρηση του οποίου συμπληρώνονται φέτος 50 χρόνια! Το 88% δεν τον είχε καν ακουστά, ενώ 6% τον γνώριζαν αλλά με λάθος ιδιότητα. Ακόμα λιγότεροι, μόλις το 3%, γνώριζαν τον επίσης σημαντικό αρχιτέκτονα Άρη Κωνσταντινίδη. 


Περπατώντας προ καιρού στου Φιλοπάππου, που φιλοτέχνησε ο φιλόπονος Δημήτρης Πικιώνης, σκέφτομαι την καίρια παρατήρηση που έκανε ο Ζήσιμος Λορεντζάτος: «Η αρχιτεκτονική του Πικιώνη βγαίνει κατ' ευθείαν μέσα από τη γη. Και μαζί ο αρχιτέκτονας». Άλλωστε ο ίδιος ο Πικιώνης έγραψε μια φράση που κανείς άλλος δεν θα μπορούσε να τη διατυπώσει έτσι: «Ήταν φορές που αισθανόμουν πως εις τα θεμέλια που εισχωρούσαν βαθιά στη γη, εις τους ογκώδεις τοίχους και τις καμάρες των, ήταν η ψυχή μου που εντοιχιζόταν εις το ανώνυμο πλήθος των...». Μόνο ένας τέτοιος άνθρωπος θα μπορούσε να γράψει το 1948 το ακόλουθο πνευματικό, που ισχύει ακέραιο στις μέρες μας: «Είναι απόλυτα βέβαιο πως στις περισσότερες περιπτώσεις, αν όχι σε όλες, ο χυδαίος ρεαλισμός της εποχής μας εθυσίασε κι επιμένει ακόμη να θυσιάζει τις ανάγκες της εσώτερης ζωής του ανθρώπου εις τα ωφελιμιστικά του ιδεώδη, όχι γιατί η θυσία τούτη ήταν τωόντι αναπότρεπτη -τις περισσότερες φορές μπορούσαν τούτες να ικανοποιηθούν χωρίς οι άλλες να βλαφτούν - αλλά γιατί οι εσώτερες τούτες ανάγκες απουσιάζουν απ' την ψυχή του. Τρέφει απέναντί τους κάτι χειρότερο από άγνοια - ιταμή περιφρόνηση».
Του οφείλω την αρχιτεκτονική της σκόρπιας μου ζωής…
Σήμερα δημοσιεύουμε φωτογραφίες μας από το τα λιθόστρωτα μονοπάτια που σχεδίασε και διαμόρφωσε πριν 60 χρόνια ο Δημήτρης Πικιώνης - οι εργασίες περατώθηκαν το 1958 - στο λόφο του Φιλοπάππου. Μαζί κι ο ναός του Αγίου Δημητρίου του Λουμπαρδιάρη, καθώς και το τουριστικό περίπτερο. 
Πρόκειται για το πιο γνωστό έργο της ελληνικής αρχιτεκτονικής.
Στο σύνολό του το έργο αφορά τη διαμόρφωση δύο μονοπατιών: το ένα είναι αυτό που ανεβαίνει στον Ιερό Βράχο και το άλλο απομακρύνεται από αυτόν δημιουργώντας δύο συνθήκες θέασης του Παρθενώνα, μία από τον Λουμπαρδιάρη και μία από το Άνδηρο στου Φιλοπάππου, όπου καταλήγει η διαδρομή. Ένα πραγματικό δίκτυο με μικρά κτίσματα αναπτύσσεται στον αρχαιολογικό χώρο, βασισμένο στην αρχιτεκτονική της κίνησης.
Όλα αυτά ο Πικιώνης τα δούλεψε με Ναξιώτες μαρμαράδες και μαθητές του. Ένας από αυτούς, ο Δημήτρης Αντωνακάκης, θα πει: «Εργάζεται με έναν ασυνήθιστο τρόπο. Είναι σχεδόν κάθε μέρα στο εργοτάξιο. Συνεργάζεται με τους μαστόρους, εξηγεί, ρωτάει, σχεδιάζει, στοχάζεται, αποφασίζει... Συγκεντρώνει τα μαρμάρινα και πήλινα κομμάτια από την κατεδαφιζόμενη χωρίς συστολή Αθήνα του 19ου αιώνα, επιχειρώντας ένα γιγάντιο "κολάζ" από τα περασμένα και τα τωρινά».
Σκέφτομαι τι μεγάλος που ήταν ο Πικιώνης. Με ό,τι έφτιαξε εδώ πάνω ενεργοποιεί στο έπακρον το βλέμμα σου, μπας και αισθανθείς αυτόν τον τόπο όπως πραγματικά είναι: μια μυστική συνομιλία με την αιωνιότητα.


Σάββατο, 14 Απριλίου 2018

ΤΟ ΔΟΞΑΣΤΙΚΟ ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΤΟΥ ΘΩΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΧΟΡΩΔΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΟΥΡΓΟΥ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΥ


Το Δοξαστικό των αίνων της Κυριακής Αντίπασχα (Θωμά) στο μέλος Πέτρου Πελοποννησίου του Λαμπαδαρίου. Ἦχος πλ. του β'. Ψάλλει η Ελληνική Βυζαντινή Χορωδία. Διευθύνει ο αείμνηστος Άρχοντας Πρωτοψάλτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως Λυκούργος Αγγελόπουλος. 
Μεθ’ ἡμέρας ὀκτὼ τῆς Ἐγέρσεώς σου Ἰησοῦ βασιλεῦ, μονογενὲς Λόγε τοῦ Πατρός, ὤφθης τοῖς Μαθηταῖς σου, κεκλεισμένων τῶν θυρῶν, τὴν εἰρήνην σου παρεχόμενος, καὶ τῷ ἀπιστοῦντι Μαθητῇ τοὺς τύπους ἔδειξας. Δεῦρο ψηλάφησον τὰς χεῖρας, καὶ τοὺς πόδας, καὶ τὴν ἀκήρατόν μου πλευράν, ὁ δὲ πεισθεὶς ἐβόα σοι· ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου, δόξα σοι. 
Επιμέλεια βίντεο: Ευάγγελος Κοτσώνας

Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΤΩΝ Η.Π.Α. ΣΤΗ ΣΥΡΙΑ ΚΑΙ Ο ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Και για να …προλάβω τους εγχώριους ταλιμπάν, σπεύδω να ερμηνεύσω την νυχτερινή επίθεση των Η.Π.Α. και των συμμάχων τους στην Συρία, ως εφαρμογή του «πνευματικού νόμου», μιας και ο Πατριάρχης Αντιοχείας Ιωάννης προχθές Πέμπτη, 12 Απριλίου 2018, δέχθηκε αντιπροσωπεία του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Εκκλησιών, στην Ιερά Μονή Προφήτη Ηλία Σουάγια, στον Λίβανο.
Στην αντιπροσωπεία συμμετείχαν ο Μητροπολίτης Γαλλίας του Οικουμενικού Θρόνου Εμμανουήλ, ο Επίσκοπος Κρίστοφερ Χιλ (Αγγλικανική Εκκλησία), η Karen Bournstrand (Λουθηρανική Εκκλησία) και ο Γενικός Γραμματέας π. Heikki Huttunen.  
Ο Πατριάρχης Αντιοχείας δέχθηκε, δηλαδή, μέχρι και Λουθηρανή ιέρεια! Αυτό σημαίνει ότι το Πατριαρχείο Αντιοχείας, αν και δεν συμμετείχε στην Αγία και Μεγάλη Σύνοδο της Ορθοδοξίας (για δικούς του λόγους), συμμερίζεται απολύτως τις αποφάσεις της Συνόδου για τις Διαχριστιανικές Σχέσεις και τις κάνει πράξη.
Φυσικά κανένας «πνευματικός νόμος» δεν ισχύει στην περίπτωση της Συρίας. Τα γεωπολιτικά θέματα είναι γνωστά από χρόνια. Ο Πατριάρχης Αντιοχείας με χθεσινή δήλωσή του καταδίκασε τις πρόσφατες δηλώσεις και απειλές των ΗΠΑ, ότι έγινε χρήση χημικών όπλων στη Συρία. Μάλιστα σημείωσε κατηγορηματικά: «Αποδοκιμάζουμε οποιαδήποτε πιθανή αμερικανική επίθεση κατά του Συριακού λαού, η οποία θα προκαλέσει την περαιτέρω καταστροφή της χώρας και της περιοχής.» 
Η επίθεση έγινε και κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Ποιος όμως δεν ανέμενε μια ανάλογη ενέργεια της Δύσης στην περιοχή, όταν η Ρωσία βρίσκεται εκεί από καιρό για να στηρίξει το καθεστώς Άσαντ και να «προστατεύσει» κυρίως τους χριστιανούς; Δε ζούμε σ’ ένα κόσμο «αγγελικά πλασμένο». 
Το πρακτορείο Associated Press μεταδίδει από τη Δαμασκό πως εκατοντάδες Σύροι συγκεντρώνονται σήμερα σε μεγάλες πλατείες της συριακής πρωτεύουσας κορνάροντας με τα αυτοκίνητά τους, κάνοντας με τα δάχτυλά τους το σήμα της νίκης και κρατώντας συριακές σημαίες για να δείξουν ότι αψηφούν τις αεροπορικές επιδρομές που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια της νύκτας από τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και τη Βρετανία. 
Άραγε θα είναι ανάμεσά τους και ο Πατριάρχης Αντιοχείας Ιωάννης ή θα προτιμήσει την ασφάλεια του Λιβάνου, όπου ζει τον περισσότερο καιρό;. 

Παρασκευή, 13 Απριλίου 2018

ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΖΙΑ: ΡΟΔΟ ΜΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟ


Γιώργου Κοζία
ΡΟΔΟ ΜΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟ 

-Τι όμορφα που ευωδιάζεις απαλό λουλούδι! 
Πνοή ανέμου ενώνει δεντρολίβανο 
και τριαντάφυλλο σ’ ένα φιλί. 

-Πώς ήταν η μέρα σου, ρώτησε η τριανταφυλλιά. 
-Με έγνοιες, βάσανα, καημούς, απάντησε 
το δέντρο του Λιβάνου. 
Μήτε τον κήπο χάρηκα μήτε το περιβόλι. 

-Κλαις, είπε το ρόδο. 
Τα μάτια σου είναι υγρά, κυλούν δροσοσταλίδες. 
-Θλίβομαι, αποκρίθηκε το δενδρολίβανο.  
Πρέπει να φύγω… 

Έσκυψε πάνω του. 
Ψιθυρίζει λόγια ερωτικά. 
Ένα ρόδο άνθισε στην τριανταφυλλιά. 

* Γιώργος Κοζίας, ΚΟΣΜΟΣ ΧΩΡΙΣ ΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ, Εκδόσεις Στιγμή, Αθήνα 2007.

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2018

ΜΙΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΜΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΥΠΟ ΤΟΝ ΑΕΙΜΝΗΣΤΟ ΛΥΚΟΥΡΓΟ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟ (ΒΙΝΤΕΟ)


Μία πραγματικά Αναστάσιμη συναυλία της Ελληνικής Βυζαντινής Χορωδίας υπό τον μακαριστό Λυκούργο Αγγελόπουλο, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Ωδείου Αθηνών – θαρρώ το 2007 – όπου δίδαξε επί σειρά ετών. 
Μία συναυλία με Αναστάσιμους ύμνους σε διάφορες γλώσσες ορθοδόξων λαών (αραβικά, ρουμανικά, σερβικά, αλβανικά), δίνοντας το μήνυμα της Αναστάσεως πάση τη κτίσει, αλλά και προβάλλοντας την βυζαντινή μουσική ως την κυρίως εκκλησιαστική μουσική των ορθοδόξων. 
Την κάλυψη έκανε το διαδικτυακό κανάλι intv.gr του Γιώργου Αρβανίτη, με την επιμέλεια του Π.Α. Ανδριόπουλου.

Related Posts with Thumbnails