Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017

ΣΕ ΑΡΓΙΑ ΕΠ' ΑΟΡΙΣΤΟΝ Ο ΠΑΤΡΙΝΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΤΡΩΑΔΟΣ ΠΕΤΡΟΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Στις 27 Δεκεμβρίου 2016, με σχετικό κείμενό μας, αποκαλύψαμε ότι ο εκ Πατρών επίσκοπος Τρωάδος Πέτρος (Μποζίνης), λειτούργησε την ημέρα των Χριστουγέννων στον Πανεπιστημιακό Ναό των Τριών Ιεραρχών στο Ρίο της Πάτρας, με την άδεια του Μητροπολίτου Πατρών Χρυσοστόμου, «ο οποίος φέρει μεγάλη ευθύνη για την αντικανονική χορήγηση της», γράφαμε επί λέξει. 
Η ευθύνη για την χορήγηση της αδείας έγκειται στο γεγονός ότι ο επίσκοπος Τρωάδος εγκατέλειψε, σχεδόν αμέσως, την διακονία που του εμπιστεύθηκε η Μητέρα Εκκλησία (βοηθός επίσκοπος της Μητροπόλεως Βελγίου) και την οποία ελαφρά τη καρδία (όπως φαίνεται) απεδέχθη - και απεσύρθη στην Ελλάδα, επικαλούμενος Κύριος οίδε τι. Εκλήθη στο Φανάρι για απολογία, αλλά προφασίστηκε διάφορα προβλήματα… 
Στα τότε γραφόμενά μας, αρκετοί στο διαδίκτυο αντέδρασαν, θεωρώντας ότι υπερβάλλουμε ή ότι λέμε και ψέματα ακόμη, ένεκα κάποιων «σκοπιμοτήτων». Τώρα έχουμε διασταυρωμένη πλέον την πληροφορία ότι ο επίσκοπος Τρωάδος Πέτρος ετέθη σε αργία επ’ αόριστον από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, μετά από σχετική απόφαση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, ενώπιον της οποίας αρνήθηκε να προσέλθει και να απολογηθεί. 
Η απόφαση της Αγίας και Ιεράς Συνόδου του Πατριαρχείου, κοινοποιήθηκε σε όλες τις Ορθόδοξες Εκκλησίες.

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΧΑΛΚΗΔΟΝΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ: ΥΜΝΟΣ ΣΤΟ ΜΑΥΡΟ

Black and Violet, 1923 by Wassily Kandinsky

Η ΚΑΛΙΑΚΟΥΔΑ 
ὑπὸ Γέροντος Χαλκηδόνος Ἀθανασίου 
"Τὸ μαῦρο εἶναι ἕνα νεκρὸ τίποτα, 
μία αἰώνια σιωπὴ χωρὶς ἐλπίδα". 
(W. Kandinsky) 
Ὡς γνωστόν, ποικίλλει ἡ ψυχολογία, παθολογία καὶ ὁ συμβολισμὸς τῶν χρωμάτων. Ἐδῶ ὅμως ὁ λόγος μόνον διὰ τὸ μαῦρον. Τὸ χρῶμα τῶν μοναχῶν, τῶν κληρικῶν ἢ τοῦ διαβόλου, τῶν πτωχῶν ἢ τῶν πλουσίων, τῆς μοδὸς ἢ τῆς διαμαρτυρίας. Ἐντυπωσιακὴ ὡς ἐκ τούτου εἶναι ἡ ἐννοιολογικὴ πολυμορφία τὴν ὁποίαν ἔλαβε τοῦτο διαχρονικῶς εἰς τὰς ποικίλας κοινωνίας καὶ τοὺς πολιτισμούς.
Εἰς τὴν περὶ δημιουργίας ἀφήγησιν ἀναφέρεται:... "καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου... καὶ εἶπεν ὁ Θεὸς γενηθήτω φῶς καὶ ἐγένετο φῶς καὶ εἶδεν ὁ Θεὸς τὸ φῶς ὅτι καλόν" (Γεν. 1, 1-2). Ἄρα ὅλων τῶν χρωμάτων προηγεῖτο τὸ μαῦρον. Εἶναι τὸ πρωταρχικὸν χρῶμα εἰς τὸ ὁποῖον ἐξ ἀρχῆς ἐνυπάρχει μία ἀρνητικὴ εἰκών. Καὶ εἰς αὐτὸ εἶναι ἀδύνατος ἡ ζωή (πρβλ. τὸ τοῦ Κυρίου: "Ἐγὼ εἰμὶ τὸ φῶς τοῦ κόσμου" [Ἰω. 8, 12]). Ἀποτελεῖ ὅμως τὴν εἰκόνα ἑνὸς κατάμαυρου κόσμου ἐξ οὗ τὰ πάντα προέρχονται καὶ συγχρόνως ἐμπνέει τὸν φόβον. Καὶ αὐτὴ ἡ ἀμφισημία του κυριαρχεῖ διαχρονικῶς εἰς ὅλην τὴν ἱστορίαν του. 
Οὕτως ὁλόκληρα μετὰ 1.000 ἔτη, τὸ μαῦρον εἰσέρχεται εἰς τὴν καθημερινὴν ζωὴν καὶ τὸν κοινωνικὸν κώδικα, ἐνῶ ἐξαφανίζεται μεγάλως ἡ ἀμφίσημος συμβολική του. Εἰς τὴν Ρωμαϊκὴν ἀρχαιότητα καὶ τὸν πρώϊμον Μεσαίωνα τὸ καλὸν καὶ τὸ κακὸν συνυπάρχουν εἰρηνικῶς. Ἀφ' ἑνὸς τὸ μαῦρον συνδέεταί πως μὲ τὴν ταπείνωσιν, τὸ μέτρον, τὴν αὐθεντίαν καὶ τὴν ἀξιοπρέπειαν, ἀφ' ἑτέρου δὲ μὲ τὸ βασίλειον τῶν νεκρῶν καὶ τοῦ σκότους, τοὺς καιροὺς ἀπογνώσεως καὶ μετανοίας, τῆς ἀρνήσεως τῆς σαρκός, τῆς ἁμαρτίας καὶ τῶν σκοτεινῶν δυνάμεων. Κατὰ τὴν φεουδαρχικὴν ἐποχὴν εἰς τὰς συζητήσεις θεολόγων καὶ ἠθικολόγων, τὰς λειτουργικὰς πρακτικάς, τὴν τέχνην, τὰς ἱπποτικὰς πρακτικάς, παντοῦ ἵσταται τὸ μαῦρον, συνδεδεμένον μὲ τὴν κακίαν καὶ τὸν θάνατον. 
Ἀπὸ τὴν ἐποχὴν τοῦ ὀψίμου Μεσαίωνος εἰς ὅλα τὰ πεδία τῆς κοινωνικῆς ζωῆς, τὸ μαῦρον λαμβάνει μεγάλην ἀξίαν χωρὶς νὰ χάνονται τελείως καὶ αἱ ἀρνητικαί του πλευραί. Εἰσέρχεται εἰς τὰ κοσμικὰ σαλόνια μὲ τὰς κομψὰς κυρίας τῆς "Ἐλίτ", τὴν πανίσχυρον μόδαν καὶ τὴν πολιτείαν. Πρὸς τοῦτο ἐβοήθησεν ἡ οἰκοσημολογία, ἡ ὁποία τὸ ἠλευθέρωσεν ἐκ τῶν ἐκφοβιστικῶν συνεπειῶν καὶ ἔφερεν ὀπίσω τὴν χρωματικὴν γκάμαν. Ἀπὸ τοῦ 13ου αἰ. χρησιμοποιεῖται εἰς τὴν ἐνδυμασίαν τῶν Πατρικίων καὶ τῶν ἀξιωματούχων ἐκφράζον τὸ ὕψος τῆς θέσεως, ἀργότερον δὲ καὶ ὡς τὸ χρῶμα τῆς ἀρετῆς. Ἐπίσης κυριαρχεῖ εἰς τὰς πριγκηπικὰς αὐλάς, τὴν Κουρίαν καὶ τοὺς βασιλικοὺς οἴκους, τοὐλάχιστον μέχρι τοῦ 17ου αἰ., ἀπὸ δὲ τοῦ 19ου καὶ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν ἀμφίεσιν τῶν ὀρθοδόξων κληρικῶν.
Πάντως ἀπὸ τοῦ 15ου αἰ. εἰς τὴν ἱστορίαν τοῦ μαύρου ἐμφανίζεται μία νέα ἐποχή. Χάνει ὅπως καὶ τὸ λευκὸν τὴν ἔννοιαν τοῦ ἀληθοῦς χρώματος, κατὰ δὲ τὸ μέσον τοῦ 17ου αἰ. τὰ χρώματα αὐτὰ ἀντιτίθενται πρὸς τὰ λοιπά. Τοῦτο ὀφείλεται εἰς τὴν ἀνακάλυψιν τῆς ἐγχρώμου τυπογραφίας καὶ τῶν πειραμάτων τοῦ Νεύτωνος (1565), ὁ ὁποῖος ἀνεκάλυψε τὸ φάσμα τοῦ φωτὸς μὲ ἀπροβλέπτους μέχρι σήμερον ἐξελίξεις. 
Αἱ συνέπειαι τῆς ἀλλαγῆς αὐτῆς ἦσαν βαρεῖαι καὶ πολλαί, τὴν ἔναρξιν τῆς ὁποίας πιθανῶς ἐδημιούργησαν θρησκευτικοὶ καὶ ἠθικοὶ εἰδικοὶ τοῦ φθίνοντος Μεσαίωνος, κληρονόμος τῶν ὁποίων φαίνεται ἐν πολλοῖς ἡ Μεταρρύθμισις1
Τὸ μαῦρον εἶναι σύμβολον γενικότερον τῆς ἐκλεπτύνσεως, τοῦ καλοῦ γούστου καὶ τοῦ αἰσθησιασμοῦ συνδεόμενον καὶ μὲ τὴν σεξουαλικὴν λαγνείαν καὶ τὸν σαδομαζοχισμόν. Τὸ πρῶτον ἐπιτυγχάνεται διὰ τῆς ἐντέχνου ἀντιθέσεώς του μὲ τὸ λευκόν, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἐκμεταλλεύεται ἀφαντάστως ἡ ἀκριβὴ βιομηχανία τῶν "μινιμαλιστικῶν"! dessous μὲ τὰς τερψιομματικὰς σχεδιαστικάς της "φαντασμαγορίας". Βεβαίως πιθανῶς δὲν εἶναι καθόλου προκλητικὸν καὶ ὀρεκτικὸν ὅταν ἐπεκτείνεται καὶ εἰς τὰ πινάκια καὶ τὰς πετσέτας -ἁπλῶς ἐπειδὴ εἶναί τι τὸ νέον- τῶν χώρων κάποιων "λίαν κυριλέ" ἑστιατορίων. 
Θετικαὶ λοιπὸν πλευραὶ τοῦ μαύρου χρώματος εἶναι τό "γκλαμούρ", ἡ συναισθηματικὴ σταθερότης, ἡ ἀποδοτικότης, ἡ ἀσφάλεια καὶ ἀρνητικὰ ἡ καταπίεσις, ἡ συναισθηματικὴ ψυχρότης, τὸ μυστήριον, ἡ ἀπειλὴ κ.ἄ. 
Ὡς ἐκ τούτου πολλαὶ εἶναι αἱ περιπτώσεις κατὰ τὰ ὁποίας χρησιμοποιεῖται τὸ ἐπίθετον μαῦρον συμβολικῶς καὶ ἄλλως, ὅπως εἰς τὸν ἄνθρωπον (πρβλ. καὶ τὸ "ὁ ἄνθρωπος τῆς νύχτας"), τὸ μοῦτρον -ἐδῶ δὲν πταίουν βεβαίως οἱ ἀφρικανοί!-, τὴν ἤπειρον, τὰ μάτια, τὰ μαλλιά (ὄχι τὰ βαμμένα), τὴν ψυχήν, τὰς ἰδέας, τὴν μαγείαν, τὴν Βίβλον, τὴν ἡμέραν (πρβλ. τὸ τοῦ Ἀθανασίου Διάκου: "πολλὴ μαυρίλα πλάκωσε, μαύρη σὰν καλιακούδα"), τὸν οὐρανόν, τὰ σύννεφα, τὴν γαλήν, τὸν κόρακα, τὴν πουλάδα (ἐσχάτως), τοὺς πίνακας, τὴν ἀγοράν, τὰ χρήματα, τὴν ποίησιν, τοὺς τίτλους ἀσμάτων, τὰ ἄνθη (τριαντάφυλλον, τουλίπα), τὸν ζωμόν, τὸ τέϊον, τὸ πιπέρι καὶ ἄλλα ἀθῶα καὶ μή.



Γίνεται δὲ χρῆσις αὐτοῦ εὐρέως κατὰ τὰς κηδείας, τὸ πένθος -τὸ ὁποῖον σήμερον διαρκεῖ εἰς τάς "βαρυπενθούσας" συχνάκις λόγῳ τοῦ ταχυρρύθμου τῆς ἐποχῆς, μόνον περὶ τοὺς ἕξη μήνας!-, τὰς ἰδεολογικὰς ἐκτροπάς τοῦ ναζισμοῦ, τοῦ φασισμοῦ, τοῦ θρησκευτικοῦ δῆθεν φονταμενταλισμοῦ, τὴν τέχνην2, τὴν βιομηχανίαν τῶν ἀπαστραπτόντων αὐτοκινήτων διὰ τοὺς ἐπισήμους, τοὺς πλουσίους καὶ τούς "πτωχούς" ἐπιδειξίας. 
Ἴσως δὲ καὶ ὅλα αὐτὰ νὰ ὁδήγησαν τὸν μεγάλον K. Malevich νὰ ζωγραφίσει εἰς τὴν νέαν κοσμογονίαν του τὸ περίφημον "μαῦρο τετράγωνο"3, ἐπανερχόμενος εἰς τὴν ἐκ τοῦ μηδενὸς δημιουργίαν.
____________________________________________________ 
1- M. Pastoureau, Schwarz, Geschichte einer Farbe, Ντάρμσταντ 2016. 
2- O. Westheider, Die Farbe Schwarz in der Malerei Max Beekmanns, Βερολῖνο 1995. 
3- Π. Ἀνδριόπουλου, Τὸ μαῦρο τετράγωνο τοῦ Μαλέβιτς, Ἰδιωτικὴ Ὁδός, 6.3.2014. http://panagiotisandriopoulos.blogspot.com.tr/2014/03/blog-post_6.html.

ΜΝΗΜΗ ΝΙΚΟΥ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΥ (1926-2017)


Π.Α. Ανδριόπουλος

Τον μεγάλο σκηνοθέτη Νίκο Κούνδουρο, που αναχώρησε σήμερα για τ' άστρα, είχα την τύχη να τον δω από κοντά τον Ιούλιο του 2011 στο Ελαιοτριβείο Βρανά στο χωριό Παπάδος της Μυτιλήνης, όταν έγιναν τα επίσημα εγκαίνια της έκθεσης Η Λέσβος του Ελύτη, που στεγάζεται στον υποβλητικό χώρο της ειδικά διασκευασμένης μικρής λαδαποθήκης του βιομηχανικού μνημείου της Γέρας.
Ο πρόεδρος της Εταιρίας Αρχιπέλαγος, η οποία ανακαίνισε και ανέδειξε το Ελαιοτριβείο Βρανά (παππού του Ελύτη) σε χώρο πολιτισμού, ο Νίκος Κούνδουρος χαιρέτισε με τον δικό του μοναδικό τρόπο τον Οδυσσέα Ελύτη!
«Χαίρε Οδυσσέα Ελύτη. Δεν είσαι μόνος. Δεν είσαι μόνος σήμερα εδώ, ποιητή... Οι ψυχές όλων των ποιητών της Ελλάδας πλανώνται πάνω και γύρω από αυτήν εδώ την πλάκα με την εικόνα σου σύμβολο και ξύπνημα μνήμης», σημείωσε ο μεγάλος σκηνοθέτης.
Μίλησαν, επίσης, εκείνη τη βραδιά: η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ο τότε υπουργός Νίκος Σηφουνάκης και ο σκηνοθέτης Μάνος Ευστρατιάδης. 
Αμέσως μετά, η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ο Νίκος Κούνδουρος και ο Νίκος Σηφουνάκης, αποκάλυψαν στην είσοδο του μουσείου ένα ορειχάλκινο επίτοιχο ανάγλυφο με τη μορφή του ποιητή που φιλοτέχνησε ο διακεκριμένος γλύπτης καθηγητής Θόδωρος Παπαγιάννης, το οποίο υποδηλώνει τη σχέση του Ελύτη με το συγκεκριμένο χώρο και με το νησί της Λέσβου.
Ο Νίκος Κούνδουρος ήταν και στην συναυλία που πραγματοποιήθηκε με μελοποιημένη από τον Γιώργο Κουρουπό, με ερμηνευτές τον Σπύρο Σακκά και την Δάφνη Πανουργιά. 
Ήταν αναμφισβήτητα ένας μεγάλος έλληνας! 
Του αφιερώνω το αριστουργηματικό έργο "Για μια Μικρή Λευκή Αχιβάδα" του Μάνου Χατζιδάκι, το οποίο άλλωστε τού είχε αφιερώσει ο ίδιος ο φίλος του Μάνος Χατζιδάκις. 
Χαίρε Νίκο Κούνδουρε! Δεν είσαι μόνος...


Τετάρτη, 22 Φεβρουαρίου 2017

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥΣ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (ΒΙΝΤΕΟ)


Στο διαδικτυακό κανάλι intv.gr μια συνέντευξη με τον Βλάση Βλασίδη, Επίκουρο καθηγητή στο Τμήμα Βαλκανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και την δημοσιογράφο Σοφία Καρεκλά, υποψήφια διδάκτορα στο Τμήμα Δημοσιογραφίας & ΜΜΕ του ΑΠΘ, με θέμα τους εκκλησιαστικούς τηλεοπτικούς σταθμούς στην Ελλάδα.
Παρουσίαση: Παναγιώτης Ανδριόπουλος 
Σκηνοθεσία: Γιώργος Αρβανίτης

Δείτε την συνέντευξη εδώ

Τρίτη, 21 Φεβρουαρίου 2017

ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΡΦΑΝΗΣ: Α Π Ο Κ Ρ Ε Ω


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
«Οι μισές απόκριες ανήκουν στους νεκρούς», λέει ο ποιητής, παραπέμποντας ίσα στα συναξάρια: Το Σαββάτο προ της Απόκρεω «μνήμην επιτελούμεν πάντων των απ’ αιώνος κεκοιμημένων» και το Σάββατο της Τυρινής «μνήμην επιτελούμεν πάντων των εν ασκήσει λαμψάντων». Οι νεκροί μάς καλούν σ’ ένα «διπλό ταξίδι». Σε μια εσχατολογική προοπτική όπου ο υλικός κόσμος χάνει τη συνοχή του και ο χρόνος τη διάρκειά του καθώς «παγιδευμένοι είμαστε στην αβεβαιότητα…».
Η «μελέτη θανάτου» των αρχαίων και η «μνήμη θανάτου» των χριστιανών, συναντώνται εκεί όπου «ξαφνικά πρόσωπο ζωντανό φορά μάσκα θανάτου». Και ζει το πρόσωπο ζώντας τον θάνατό του. Χωρίς, ίσως, να το ξέρει.
«Κι όποια μνήμη κρύβεται στο κρυφτό
φοβάται πως για πάντα θα χαθεί
κι όποια κρύβεται νεκρή
φοβάται πως ζωντανή θα τη βρούν».
Η μνήμη που κρύβεται στο κρυφτό γεννάει λήθη. Η άλλη που κρύβεται νεκρή τίκτει αιωνιότητα. Τα πάντα , στην ποίηση του Β. Αρφάνη, διηγούμενα φθορά, θάνατο και ματαιότητα, υποδηλώνουν την αναζήτηση και τα βάθη κάποιου άλλου Είναι. Το Είναι του Ενός Καθολικού Προσώπου που ανακαλύπτεται διά της αγνωσίας:
«Χωρίς να ξέρω το ένα πρόσωπό μου
το ένα και μοναδικό που σε μια μόνο πόλη ζει
σε ένα σπίτι μόνο επιστρέφει
μόνο μια πόρτα ανοίγει».
Η αιωνιότητα, δια της μνήμης θανάτου, κρούει την θύρα της ψυχής, που είναι κλειστή από το φόβο. Την ανοίγει και κατοικεί μόνιμα πια εκεί ο «άφοβος φόβος» που φέρνει η τελεία συναίσθησις του θανάτου.
Το Καρναβάλι του Β. Αρφάνη είναι, λοιπόν, τα παιδικά χρόνια, τα παιχνίδια στον κήπο, χορός με τους αθέατους, οδυνηρή εναλλαγή προσώπου και μάσκας, «σώματα που είναι άφαντα από χρόνια», σπίτια μνήμης, μνήμες που με δείπνο μοιάζουν, η εικόνα της μάνας του που χορεύει κοκέτα, δυο ερωτευμένοι που δεν γνωρίζονται, ο χαρταετός στον ουρανό μαζί με το πέταγμα του εαυτού, ένας καφές μοναχικός – συνομιλία με το χρόνο, προσκλητήριο νεκρών, μνήμη θανάτου.
Το Καρναβάλι του Β. Αρφάνη είναι ένα φιλί. Ένα φιλί ηδονικό που δίνει στο Χάρο «ο ωραίος της παρέας που μοιραία γυναίκα είχε ντυθεί», ένα
«φιλί ειρηνικό
που έκανε ύστερα τον γύρω της παρέας
σαν το κοινό ποτήρι το κρασί
στα μυστικά μας δείπνα».
Στο Καρναβάλι του Β. Αρφάνη η Κυριακή βάφεται Κόκκινη. Συναντάς ζευγάρια που γλίτωσαν από τους κεραυνούς, μικροπωλητές που στους πάγκους στεγνώνουν τα μάγια, παλιούς θεούς ανάμεσα στα τραπεζάκια, ζητιάνους που γλίτωσαν από τις κατολισθήσεις και φοράνε τα καλά τους γάντια. Και για φινάλε: «Η πόλη επέζησε χάρις στο Θεό».
Και ο Θεός ζει δια της μνήμης θανάτου. Η μνήμη του θανάτου δίνεται στον άνθρωπο από τον Θεό, για να τον σώσει από τον θάνατο, λένε οι Πατέρες. Εδώ ο ποιητής ιστορεί τις δικές του Απόκριες ως γεγονός υπαρξιακό, που προϋποθέτει νηφάλιο μέθη μιας αυξανόμενης μνήμης θανάτου, που πάσχει τα ανθρώπινα και τα θεία.
Από τη συλλογή ΑΠΟΚΡΕΩ του Βασίλη Αρφάνη (φιλολογικό ψευδώνυμο του πατρινού λογοτέχνη Βασίλη Λαδά), η οποία εκδόθηκε στα 2004 (Αθήνα, εκδ. Γαβριηλίδης), επέλεξα και διάβασα στην πρώτη εκδήλωση με τον γενικό τίτλο "Πατρινοί συνθέτες - Πατρινοί ποιητές", που διοργανώνω εδώ στην Αθήνα, το ποίημα "Με κρασί και μύρα". 
"Με κρασί, με μύρα, με αρώματα
θα πλύνω τα κόκαλά σου..."
Γιατί όπως λέει ο ποιητής: «Οι μισές απόκριες ανήκουν στους νεκρούς»...

Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2017

H "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΑ" (CARNAVAL) ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΕ Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Από το πρόγραμμα της συναυλίας της Ορχήστρας των Χρωμάτων της 28-3-1990

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Στις 28 Μαρτίου 1990, ημέρα Τετάρτη, παρακολούθησα στο ΠΑΛΛΑΣ την 4η συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων, της νεοϊδρυθείσης τότε ορχήστρας από τον Μάνο Χατζιδάκι (Νοέμβριος 1989) που τάραξε τα νερά των μουσικών πραγμάτων της χώρας.
Το πρόγραμμα της συναυλίας ανατρεπτικό. Στο πρώτο μέρος Το βόδι πάνω στα κεραμίδια του Μιγιώ και 4 άριες με τον τενόρο Σώτο Παπούλκα. Στο δεύτερο μέρος η Ελληνική Αποκριά, σουίτα μπαλέτου του Μίκη Θεοδωράκη.
Έμεινα άναυδος με την Ελληνική Αποκριά ή Carnaval του Θεοδωράκη. Έργο που άρχισε να γράφεται το 1947, όταν ο συνθέτης ήταν εξόριστος στην Ικαρία, και ολοκληρώθηκε το 1953 με αφορμή τον ομώνυμο μύθο που εμπνεύστηκαν ο Βασίλης Ρώτας και ο Σπύρος Βασιλείου (μια απλή ερωτική ιστορία από την Αποκριά στην Παλιά Αθήνα) και απέδωσε το Ελληνικό Χορόδραμα της μεγάλης χορογράφου Ραλλούς Μάνου, η οποία χόρεψε και τον κύριο ρόλο. Η χορεύτρια και μετέπειτα χορογράφος Ντόρα Τσάτσου ερμήνευσε το ρόλο του Παιδιού της ταβέρνας. 
Ο Θεοδωράκης βασίστηκε για το έργο, στα σχέδια που είχε ήδη κάνει όταν ήταν εξόριστος στην Ικαρία. Τότε που τον είχαν εντυπωσιάσει τα λαϊκά τραγούδια που τραγουδούσαν οι συνεξόριστοί του, και ιδιαίτερα ο «Ανδρέας Ζέππος», ένα δημοφιλές τραγούδι του μικρασιάτη Γιάννη Παπαϊωάννου. Πράγματι, το θέμα του τραγουδιού αυτού κυριαρχεί στο «Μεγάλο Χορό». Σημειώνουμε ότι το τραγούδι αυτό άρεσε πολύ και στον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος μας έδωσε μια ορχηστρική διασκευή του στις "Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη". 
Όμως από κει και πέρα, όλα τα υπόλοιπα μελωδικά θέματα μπορούν να θεωρηθούν σαν προαναγγέλματα της μετέπειτα τραγουδιστικής του περιόδου. Με το ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ο Θεοδωράκης επιχειρεί για πρώτη φορά να «ντύσει» νεοελληνικές μελωδίες και χορούς με συμφωνικά ορχηστρικά χρώματα. Αργότερα θα χαρακτηρίσει την προσπάθειά του αυτή σαν «μετασυμφωνική» μουσική. Δηλαδή αναζήτηση της χρυσής τομής μεταξύ της λαϊκής και της έντεχνης μουσικής. 

Μακέτα του σκηνικού και κοστουμιών του Σπύρου Βασιλείου
Δομημένο, λοιπόν, με συνιστώσες του λαϊκού και του δημοτικού μας πολιτισμού, το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στην Όπερα της Ρώμης το 1954. Το Ελληνικό Χορόδραμα, που έκλεινε τότε τρία χρόνια ζωής, έδωσε τρεις παραστάσεις στην Όπερα της Ρώμης, ύστερα από επίσημη πρόσκληση της Ιταλικής Κυβέρνησης. Μαζί με τις επαναλήψεις των χοροδραμάτων του Μάνου Χατζιδάκι (καλλιτεχνικού διευθυντή του Ελληνικού Χοροδράματος) Έξι Λαϊκές Ζωγραφιές και Το Καταραμένο φίδι, παρουσιάστηκε και η Ελληνική Αποκριά, που ήταν η δεύτερη συνεργασία του Μ. Θεοδωράκη με το Ελληνικό Χορόδραμα (η πρώτη ήταν το 1952 με το Ορφέας και Ευρυδίκη). Την ορχήστρα διηύθυνε ο Ανδρέας Παρίδης. Υπάρχει μια ιστορική ηχογράφηση του 1954, υπό τον Ανδρέα Παρίδη. 
Το έργο σημείωσε μεγάλη επιτυχία και έκτοτε δόθηκε σε πολλές παραστάσεις στην Αθήνα. Με τη μορφή της συμφωνικής σουίτας παίχτηκε τον ίδιο χρόνο από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών στην αίθουσα « Ορφεύς», πάντοτε υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Παρίδη.


Μ. Θεοδωράκης, Ανδρέας Παρίδης, Μ. Χατζιδάκις
Ρώμη  1954

Ο Μίκης Θεοδωράκης γράφει για εκείνη την εποχή:
"Νομίζω ότι ο Μάνος βρήκε τότε, στη δεκαετία του ’50, τον δρόμο του που αργότερα θα γινόταν και δικός μου δρόμος. Το θέατρο, το Ελληνικό Χορόδραμα και αργότερα ο κινηματογράφος τον βοήθησαν να λυτρωθεί από τις φαντασιώσεις των προτύπων της ευρωπαϊκής μουσικής και να ακολουθήσει έναν δρόμο μοναδικό, προσωπικό, πρωτότυπο και βαθιά ελληνικό. Ο Καραγκιόζης ήταν ένα καθαρό αριστούργημα γεμάτο μελωδικές ιδέες, η μια πιο φωτεινή απ’ την άλλη, και ρυθμικές παραλλαγές γεμάτες πρωτοτυπία και λάμψη. H πρώτη γραφή του για πιάνο ήταν για μένα και η πιο γνήσια και αποκαλυπτική. Όταν ακολούθησε η ενορχήστρωση, τότε άρχισαν και τα προβλήματα που παραμένουν άλυτα έως σήμερα. Πώς μπορείς να ενορχηστρώσεις ένα καθαρά ελληνικό έργο χωρίς να προδώσεις τον βαθύτερο χαρακτήρα του;
Στο μεταξύ η δική μου αγωνία συνεχιζόταν παίρνοντας όλο και πιο δραματική μορφή για μένα. Με το ένα μάτι στη Δύση και με το άλλο στην Ελλάδα… Τι να κάνω; Πώς να το κάνω; Πώς να συνδυάσω, πώς να παντρέψω αυτούς τους δύο κόσμους;

φωτογραφία από την παράσταση του Ελληνικού Χοροδράματος με την Ελληνική Αποκριά (1954)
Όταν άκουσε ο Χατζιδάκις τη δική μου Ελληνική Αποκριά τον είδα με μεγάλη μου ανακούφιση να συμφωνεί. Άλλωστε το έπαιζε συχνά με την Ορχήστρα των Χρωμάτων και είχε κάνει απόπειρες να ολοκληρώσει μια ηχοληψία όπως ο ίδιος την ήθελε: με τελειότητα. Τι ήταν εν τέλει το έργο αυτό; Νομίζω μια πρόταση για ενορχήστρωση ενός καθαρά ελληνικού μουσικού υλικού…
Ευτύχησα να είμαι μαζί του στην Όπερα της Ρώμης στα 1954, όταν ο Ανδρέας Παρίδης διηύθυνε με τους Ιταλούς μουσικούς τον Καραγκιόζη και την Ελληνική Αποκριά. Βγαίναμε και οι δύο για πρώτη φορά στην εμβληματική Ευρώπη των μεγάλων συμφωνιστών! Την επομένη εγώ θα πήγαινα στο Παρίσι να δαμάσω επιτέλους τα φαντάσματα της συμφωνικής μουσικής που με βασάνιζαν, ο δε Μάνος θα γύριζε στην Ελλάδα ακολουθώντας έναν δρόμο που ο ίδιος είχε στρώσει και που θα είχε ως αποτέλεσμα την κατάκτηση μιας κορυφής που ήταν ίσως η πιο ψηλή για όλους μας: το Ελληνικό Τραγούδι". (εφημ. Το Βήμα, 15-6-2003).




Ο Μάνος Χατζιδάκις στο πρόγραμμα εκείνης της συναυλίας της 28ης Μαρτίου 1990, οπότε και διηύθυνε την Ορχήστρα των Χρωμάτων στην Ελληνική Αποκριά σημείωνε:
"Η Ελληνική Αποκριά είναι γέννημα μιας περιθωριακής ευαισθησίας που έμελλε να σφραγίσει τον τόπο εδώ και 40 χρόνια, σε πείσμα των κρατούντων και των εμπόρων" Και σχολιάζοντας στη συνέχεια τα μέρη του έργου γράφει για την "Καμήλα": "Μες στην οποία υπάρχει το υπέροχο θέμα του σαξοφώνου που το έκλεψα συνειδητά για να γράψω το τραγούδι μου Το πέλαγο είναι βαθύ, πιστεύοντας όπως ο Στραβίνσκυ πως ...οι μεγάλοι κλέβουν ενώ οι μέτριοι μιμούνται".
Και καταλήγει ο Χατζιδάκις: "Οφείλω να ομολογήσω ότι κατέχομαι από ιδιαίτερη συγκίνηση που παρουσιάζω απόψε αυτό το έργο του Μίκη. Είναι ένα κομμάτι από τη ζωή μου".

Το 2005, χρονιά κατά την οποία γιορτάστηκαν τα 80χρονα του Μίκη, η Ορχήστρα των Χρωμάτων υπό τον Μίλτο Λογιάδη ερμήνευσε, στο πλαίσιο συναυλιών (στο Μέγαρο Μουσικής) με Συμφωνικά έργα του Θεοδωράκη, και την Ελληνική Αποκριά, που τόσο αγαπούσε ο Μάνος Χατζιδάκις. Αυτή η εκτέλεση κυκλοφόρησε και σε ψηφιακό δίσκο (Legend). 
Παραθέτουμε εδώ κάποια αποσπάσματα από το έργο, τα μέρη του οποίου είναι τα εξής:


Overture (Εισαγωγή) 
Men ’ s Dance (Ανδρικός χορός) 
Grand Dance (Μεγάλος Χορός) 
Erotic Dance (Ερωτικός Χορός) 
Divertimento (Ντιβερτιμέντο) 
Three Carnival Dances (Τρεις Χοροί του Καρναβαλιού) 
α. Maypole (Γαϊτανάκι) 
β. Little Horse (Αλογάκι) 
γ. Camel (Καμήλα) 
Girl ' s Dance (Χορός της Κοπέλας) 
Finale (Φινάλε)


Αξίζει εδώ να σημειώσουμε πως η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΑ (CARNAVAL) παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 1957 με τη Συμφωνική Ορχήστρα του B.B.C. υπό τη διεύθυνση του Collin Davis. 
Παραθέτουμε ένα μέρος της ιστορικής εκείνης ερμηνείας (πριν 60 χρόνια). 



Πολλά από τα μέρη του έργου αυτού ο συνθέτης τα ενσωμάτωσε στο μπαλέτο ΖΟΡΜΠΑΣ, στα 1988, κατά την επιθυμία του χορογράφου Lorca Massine και της Arena di Verona, που ήθελαν να αποτελείται από τους πιο λαμπρούς χορούς και τραγούδια του Θεοδωράκη.


Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΟ ΓΛΕΝΤΙ ΣΤΑ ΨΩΜΑΘΕΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ (ΦΩΤΟ)


Για πρώτη φορά μετά από χρόνια ο επαναδραστηριοποιηθείς Μορφωτικός Σύνδεσμος Υψωμαθείων διοργάνωσε με μεγάλη επιτυχία την αποκριάτική του συνεστίαση, κατά την οποία τον Παναγιώτατο Πατριάρχη μας εκπροσώπησε ο Τριτεύων κ. Νήφων. 
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε μετά την τέλεση της Θείας Λειτουργίας στον Ιερό Ναό Αγίας Κυριακής Κοντοσκαλίου, προεξάρχοντος του Σεβ. Επόπτου της Περιφερείας Σηλυβρίας Μαξίμου, στην πρόσφατα ανακαινισμένη μεγάλη αίθουσα εκδηλώσεων της Κοινότητας Κοντοσκαλίου. Οι άνω των 120 συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν τα πλούσια εδέσματα που ετοίμασαν οι κυρίες του Συνδέσμου, ενώ μουσικό συγκρότημα εκτέλεσε με εξαιρετική επιτυχία τραγούδια από ευρύ μουσικό ρεπερτόριο. 


Οι αδελφοί μας ομογενείς από την Πόλη και την Ελλάδα είχαν την ευκαιρία να διασκεδάζουν και να ξεφαντώσουν για ένα τετράωρο χορεύοντας και τραγουδώντας. Έκπληξη αποτέλεσε το γεγονός ότι μετά από κάποια ώρα συμπολίτες μας τραγούδησαν οι ίδιοι με μεγάλη επιτυχία λαϊκά και παραδοσιακά τραγούδια. Η όλη εκδήλωση μας ξαναζωντάνεψε μνήμες από τα φημισμένα παλιά Ψωμαθιανά γλέντια. Ακολούθησε λαχειοφόρος με πολλά και πλούσια δώρα, τα οποία εξέπληξαν ευχάριστα. Η επιτυχία της εκδήλωσης και η μεγάλη συμμετοχή μας κάνει να ανανεώσουμε το ραντεβού μας για το αντίστοιχο Πασχαλινό γλέντι. 
Για την επιτυχία της οργάνωσης εκφράζονται ευχαριστίες στον Σεβ. Επόπτη μας, για την εμπνευσμένη του καθοδήγηση, στους Κληρικούς της Περιφερείας μας για τη σταθερή τους υποστήριξη στις δράσεις μας, στα μέλη και τις κυρίες του Διοικητικού Συμβουλίου του Συνδέσμου μας, τα οποία με αυταπάρνηση πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους και στους υπολοίπους εθελοντές, καθώς και στην έντιμη Επιτροπή και τον Πρόεδρο Αναστάσιο Χονδρόπουλο, που συνέβαλαν στη διοργάνωση της εκδήλωσης. Πρέπει να σημειωθεί ότι ο Αρτακηνός καλλιτέχνης Γεώργιος Κεβρεκίδης φιλοτέχνησε έργο ειδικά για την εκδήλωση. Κατά την ημέρα αυτή θα ήταν αδύνατο να ξεχάσουμε τους ξενιτεμένους αδελφούς μας Ψωμαθιανούς, Κοντοσκαλιανούς και Βλαγκιώτες, τους οποίους και αναμένουμε κοντά μας στο επόμενο γλέντι μας.
Από το Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου


Παρασκευή, 17 Φεβρουαρίου 2017

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: "Καλλιτέχνες της Ρωσικής Εμιγκράτσιας στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου"


Σήμερα, Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου 2017, παρουσιάστηκε το βιβλίο «Καλλιτέχνες της Ρωσικής Εμιγκράτσιας στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου - Άγνωστες πτυχές της Ελληνικής Μουσικής Ιστορίας»  του Valeriy Ismagilov. 
Η σχετική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Πολιτιστικό Κέντρο Μπενετάτου στο Παλαιό Ψυχικό. 
Ο Valeriy Ismagilov, Δρ Μουσικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, γεννήθηκε στη Ρωσία και ζει στο Ψυχικό. Αποφοίτησε από τη Σχολή Πιάνου του Κρατικού Ωδείου Τσαϊκόφσκι της Μόσχας, αποκτώντας το δίπλωμα σολίστ, παιδαγωγού και συνοδού πιανίστα για σύνολα μουσικής δωματίου και λυρικού τραγουδιού. 
Στην μελέτη που παρουσιάστηκε απόψε, ο Ismagilov, αναφέρεται διεξοδικά στους μουσικούς από τη Ρωσία, οι οποίοι κατά την περίοδο του μεσοπολέμου διακρίθηκαν σε όλες τις σφαίρες της μουσικής της Ελλάδας, είτε λόγιας είτε ελαφράς: υπήρξαν λαμπροί πιανίστες, διηύθυναν τη συμφωνική ορχήστρα, πρωταγωνιστούσαν στο λυρικό θέατρο, συνέθεταν μουσική που εμπλούτισε την ελληνική μουσική φιλολογία, έγραφαν άρθρα για τα εκπαιδευτικά και τα καλλιτεχνικά προβλήματα του τόπου, άνοιγαν τις Ανώτερες Μουσικές Σχολές και γαλούχησαν μια πλειάδα διακεκριμένων Ελλήνων μουσικών. 
Για το βιβλίο, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πελασγός το 2016, μίλησαν οι: 
- Νίκος Μαλλιάρας, καθηγητής ιστορικής μουσικολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών
- Δημήτρης Μπαλτάς, Δρ Φιλοσοφίας 
Σταύρος Κιβωτίδης, αρχισυντάκτης του περιοδικού «Ελληνο-Ρωσικό Πανόραμα». 
Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με μια μικρή συναυλία (πιάνο-φωνή), κατά την οποία παρουσιάστηκαν χαρακτηριστικά έργα της εποχής των Ν. Μέτνερ, Α. Σκριάμπιν και Σ. Ραχμάνινοφ, με συμμετοχή της σοπράνο Eλλήνας Ιωαννίδου. Στο πιάνο ήταν ο Valeriy Ismagilov. 
Παραθέτουμε στη συνέχεια την ομιλία του Δημήτρη Μπαλτά, ο οποίος είχε γράψει και στην Ιδιωτική Οδό για το βιβλίο. Δείτε την σχετική ανάρτηση εδώ




Πέμπτη, 16 Φεβρουαρίου 2017

ΜΝΗΜΗ ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΥΤΑΡΑ (1934-2017)


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου

Τον Οκτώβριο του 2008 επισκέφθηκα την έκθεση Ιστορώντας μορφές με έργα του Δημήτρη Μυταρά στο Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β&Μ Θεοχαράκη. Ξεχώριζε φυσικά η "δέησή" του! Μια εγκατάσταση με θέμα «Παναγία η Καταφυγιώτισσα» που την πρωτοπαρουσίασε εκεί και ήταν το εκκλησάκι που ζωγράφισε στο Σούνιο το 2006, πανομοιότυπο σε φυσικό μέγεθος. 
Πέρασαν 10 χρόνια από τότε που διάσημος έλληνας ζωγράφος αγιογράφησε την μικρή αυτή εκκλησία στο 58ο χιλιόμετρο Αθηνών - Σουνίου, στην Παλαιά Φώκαια. Ο ίδιος εξήγησε το εγχείρημά του: 
«Δεν είμαι αγιογράφος. Θα ήταν λάθος να ακολουθήσω το τυπικό του Διονυσίου εκ Φουρνά. Όμως η ζωγραφική μου είναι κοντά στην ουσία της παράδοσης. Η βυζαντινή τέχνη είναι μια πολύ μεγάλη τέχνη. Εξελίχθηκε από την αρχαία ελληνική ζωγραφική, τα πορτρέτα φαγιούμ, και προωθήθηκε από το θεοκρατικό σύστημα του Βυζαντίου στη διαμόρφωση ενός ύφους διαφορετικού, που επηρέασε την Αναγέννηση. Είναι η ζωγραφική καταγωγή μας, γιατί υπακούει στο ελληνικό φως. Οι σκιές είναι θερμές, τα φώτα ψυχρά. 
Ο τρόπος που αναλύει το περιβάλλον και την παράθεση των χρωμάτων πέρασε και στη σημερινή ζωγραφική. Το ελληνικό φως είναι διαφορετικό. Δίνει την αίσθηση του χρυσού και κάνει τα αντικείμενα τρεις φορές πιο φωτεινά. Ζωγράφισα ό,τι έβλεπα γύρω μου και με συνέπεια στη βυζαντινή άποψη ως προς το χρωματολόγιο, όχι ως προς το θεματολόγιο».


«Αγιογράφος δεν είμαι», ξαναλέει ο ζωγράφος. «Το έφτιαξα όπως το ένιωσα εκείνη τη στιγμή. Έβαλα ένα μάτι που βλέπει ο Θεός και ζωγράφισα τον Χριστό και την Παναγία. Και τεράστιους αγγέλους. Μπήκε ένας δεσπότης στο εκκλησάκι και μου είπε: “κ. Μυταρά, είστε καλά; Τι κάνετε; Πού είναι το τέμπλο; Οι άγιοί μας;”. Ήταν τόσο φοβισμένος, σαν να είχε δει τον διάβολο! Εγώ έτσι είδα τον Θεό. Τον Θεό τον βλέπω γύρω μου στη φύση! Ο Θεός καταγράφεται στον χώρο!», λέει ο ζωγράφος. 
Πέρα από τη βυζαντινή παράδοση, στο εκκλησάκι υπάρχουν μόνο δύο εικόνες στο τέμπλο, του Χριστού και της Παναγίας, που είναι αγκαλιασμένοι – θα λέγαμε - από φτερωτούς ανθρώπους. Δεν υπάρχουν άγιοι, παρά μόνο ζωγραφισμένες μορφές που πετούν, ανάμεσα σε πουλιά και φυτά της Αττικής. Είναι μορφές-άνεμοι «που κουβαλούν τον πόνο της ανθρώπινης μοίρας». 
Ή όπως θα ‘λεγε κι ο Ελύτης στο Δοξαστικόν: 
Οι σημάντορες άνεμοι που ιερουργούνε 
που σηκώνουν το πέλαγος σα Θεοτόκο 
που φυσούν και ανάβουνε τα πορτοκάλια 
που σφυρίζουν στα όρη κι έρχονται 
Λέει πάλι ο Μυταράς: «Ζωγράφισα το εσωτερικό μιας μικρής εκκλησίας κοντά στο σπίτι μου στο Σούνιο. Βρίσκεται επάνω σε μια μικρή χερσόνησο, όπου η θάλασσα περιβάλλει το χώρο. Πιστεύω ότι αν υπάρχει Θεός βρίσκεται εκεί. Η φύση είναι ζωντανή, γεμάτη σκίνα και άγρια λουλούδια. Οι άνεμοι είναι καθημερινά γύρω σου και αισθάνεσαι την παρουσία τους. Τα πουλιά γεμίζουν τον ουρανό: γλάροι, χελιδόνια, κοτσύφια και σπουργίτια. Όλα αυτά τα ζωγράφισα μέσα στο εκκλησάκι. Προσωποποιημένοι άνεμοι με τα ονόματά τους, δέντρα, καράβια και πουλιά, είναι όλα εκεί.» 
Και πάλι μας παραπέμπει στους ανέμους του Ελύτη: 
Ο Μαΐστρος, ο Λεβάντες, ο Γαρμπής 
ο Πουνέντες, ο Γραίγος, ο Σιρόκος 
η Τραμουντάνα, η Όστρια 
«Και στη μέση ο Χριστός είναι η δυνατή παρουσία ενός αληθινού νέου, γεμάτου φλόγα επαναστάτη», λέει ο Μυταράς. 


"Aγαπάς, σέβεσαι ορισμένα πράγματα και κάποια στιγμή αρχίζεις να τα ξεχωρίζεις. Τι είναι το ένα; Τι είναι το άλλο; Τι είναι η θρησκεία; Πόσο ουσιαστικό αυτό είναι στη ζωή ενός ανθρώπου; Τι του δίνει ή τι δεν του δίνει; Ο Χριστός μίλησε συγκλονιστικά και πλήρωσε πολύ ακριβά γι' αυτό. Μάταια προσπαθούμε να κάνουμε πράξη το λόγο του. 
Όταν προσφέρθηκα να εικονογραφήσω το εκκλησάκι είπα ότι δεν θέλω χρήματα, όχι για να πάω στον παράδεισο, αλλά για να μη μου επιβάλλουν οι άλλοι τις απόψεις τους. Το αποτέλεσμα μπορεί να ξενίζει, να μοιάζει προκλητικό, όμως το εκκλησάκι αυτό είναι μια προσευχή που πάντα χρωστούσα. Όταν σταθείς εκεί, θα αισθανθείς την επαφή με τον Θεό καθώς φυσούν οι άνεμοι. Δεν είμαι φανατικά χριστιανός, είμαι βαθύτατα χριστιανός. Όλοι οι κληρικοί ας ξαναδιαβάσουν την Καινή Διαθήκη, να δούνε όσα έκανε ο Χριστός, που τα αποσιωπούνε. Ξεχνάνε το "να δίνεις έναν από τους δύο χιτώνες σου". Σήμερα ισχύει το "κάνατε τον οίκο του Θεού, οίκο εμπορίου". 


Δεν ξέρω αν ο Μυταράς ονόμασε την Παναγία «Καταφυγιώτισσα». Δράττομαι της ευκαιρίας, όμως, για δυο λόγια. Το σχετικά σπάνιο για την Παναγία επίθετο «Καταφυγή» προέρχεται από τη βυζαντινή υμνολογία (π.χ. στον Μεγάλο Παρακλητικό Κανόνα ψάλλουμε: "Προς τίνα καταφύγω άλλην αγνή;"), στην οποία αναγνωρίζεται και τονίζεται ο καθοριστικός και παρηγορητικός ρόλος της μητέρας του Θεανθρώπου ως σωτήριου καταφυγίου των χριστιανών. Γι’ αυτό και στο πρώτο τροπάριο του Μικρού Παρακλητικού Κανόνα ψάλλουμε: «Πολλοίς συνεχόμενος πειρασμοίς, προς Σε καταφεύγω, σωτηρίαν επιζητών…» ή στο μεγαλυνάριο «… προς σέ καταφεύγω την Κεχαριτωμένην, ελπίς απηλπισμένων, συ μοι βοήθησον». 
Η Παναγία η Καταφυγιώτισσα του Μυταρά ας είναι ανεμόεσσα. Κι ψυχή μας «εκατόφυλλη ανοιχτή στον άνεμο της Παναγίας!» (Ελύτης). 


Ο Δημήτρης Μυταράς, έφυγε για την αιωνιότητα σήμερα, Πέμπτη 16 Φεβρουαρίου 2017.
Ήταν αναμφισβήτητα ένας εκ των σπουδαιότερων σύγχρονων Ελλήνων ζωγράφων.
Στο έργο του κυριάρχησαν τα εξπρεσιονιστικά στοιχεία και το έντονο χρώμα. Στο μεγαλύτερο μέρος του έργου του τα θέματα είναι ανθρωποκεντρικά και συχνά προσωπογραφικά. Η αφαιρετική διάθεση, η ελευθερία της γραμμής και οι χρωματικές εντάσεις συνυπάρχουν με την οξύτητα της παρατήρησης, είτε πρόκειται για απεικονίσεις προσώπων είτε άλλων θεμάτων. Είναι καταφανής η βαθύτερη σχέση του με τις παραδοσιακές αξίες της ζωγραφικής.
Ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος επιμελήθηκε δεκάδες θεατρικές παραστάσεις, Δίδαξε εσωτερική διακόσμηση στο Αθηναϊκό Τεχνολογικό Ινστιτούτο (1964-72) και από το 1969 άρχισε να διδάσκει στην ΑΣΚΤ της Αθήνας, όπου εξελέγη καθηγητής το 1977 και διετέλεσε Πρύτανης από το 1982 έως το 1985. Το έργο του παρουσιάστηκε σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.Το 2008 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και τιμήθηκε με τον Ταξιάρχη του Τάγματος του Φοίνικα.


ΚΟΠΤΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΣΙΑ ΜΑΡΙΑ ΠΟΥ ΜΟΝΑΣΕ ΣΕ ΑΝΔΡΙΚΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ (ΒΙΝΤΕΟ)


Φίλος αραβόφωνος ορθόδοξος εντόπισε στο διαδίκτυο ταινία αιγυπτιακής παραγωγής για τον βίο μιας Οσίας Μαρίας, η οποία παρουσιάζει εξαιρετική ομοιότητα με τον βίο της Οσίας Μαρίας της μετονομασθείσης σε Μαρίνο (δείτε σχετική ανάρτησή μας εδώ), και ασκησάσης σε ανδρικό μοναστήρι.  
Η Κοπτική παράδοση τοποθετεί τον βίο της συγκεκριμένης Οσίας στον 8ο αιώνα και θεωρεί τόπο καταγωγής της τη  Βιθυνία.
Η ταινία απηχεί την Κοπτική χριστιανική παράδοση και είναι παραγωγή του 2003. 


Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2017

ΔΙΑΤΡΙΒΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΙΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΜΟΝΑΣΑΝ ΜΕΤΑΜΦΙΕΣΜΕΝΕΣ ΣΕ ΑΝΔΡΕΣ


Από τον εκδοτικό οίκο Brepols, στη σειρά Studia Traditionis Theologiae εκδόθηκε η διατριβή της Crystal Lynn Lubinsky (Univercity of Edinburgh, 2012), με κεντρικό θέμα τις γυναίκες που μόνασαν μεταμφιεσμένες σε άνδρες. 
H καθηγήτρια στο Τμήμα Θεολογίας του Α.Π.Θ. Ευαγγελία Ν. Αμοιρίδου, σε σχετική βιβλιοπαρουσίαση της παραπάνω διατριβής, καταλήγει ως εξής: 
«Οι Βίοι αγίων, γενικώς, τις τελευταίες δεκαετίες μελετώνται συχνότερα με βάση τις νέες μεθόδους έρευνας και προσεγγίζονται από πολλές, σύγχρονες οπτικές. Με τη διάδοση που γνωρίζουν οι gender studies, είναι αναμενόμενο οι Βίοι των γυναικών που μόνασαν μεταμφιεσμένες σε άνδρες να ανασύρονται από την αριθμητική τους μοναξιά και να γίνονται αντικείμενο μελετών με πολυάριθμες αφετηρίες. Στην ελληνική βιβλιογραφία, εκτός από τη μεταπτυχιακή μελέτη της Ευγενίας Ζούκοβα, Μονάστριες που ασκήτεψαν σε ανδρικά μοναστήρια. Ήγουν Όσιες γυναίκες οπού άθλησαν με ανδρική μοναχική ενδυμασία, Αθήνα 2006 [Εκδ. Αρμός, Υμναγιολογικά κείμενα και μελέτες, 10], η συγκεκριμένη παράδοση δεν έχει μελετηθεί. Αντίθετα, η ξενόγλωσση βιβλιογραφία αριθμεί ήδη σημαντικό αριθμό σχετικών δημοσιεύσεων. Το εδώ παρουσιαζόμενο ενδιαφέρον έργο της Crystal Lynn Lubinsky συνεισφέρει θετικά κυρίως στη διακειμενική γραμματειακή προσέγγιση των Βίων ενός μέρους από τον συνολικό γνωστό αριθμό των γυναικών που μόνασαν ως άνδρες, αυτών που μόνασαν στην περιοχή της Σκήτης (Αίγυπτος) μεταξύ 5ου και 7ου αιώνα. Αναμφίβολα οι συγκεκριμένοι Βίοι προσφέρουν και προσφέρονται για πολλές ακόμη, συνθετικές και πολυεπίπεδες προσεγγίσεις.» 

Crystal Lynn Lubinsky

Παραθέτουμε στη συνέχεια την βιβλιοπαρουσίαση της καθηγήτριας Ευαγγελίας Αμοιρίδου. 


Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΠΑΤΡΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ


Ευχαριστώ θερμά την διακεκριμένη πιανίστρια Βίκυ Στυλιανού, την ξεχωριστή βιολονίστα Τάνια Σικελιανού και την Δάφνη Πανουργιά (απαγγελία στα γαλλικά) για την σύμπραξή τους στην χθεσινή Πατρινή Μουσική Ποιητική Λειτουργία στο AN ART, στην δεύτερη εκδήλωση του κύκλου "Πατρινοί συνθέτες - Πατρινοί ποιητές". 
Ευχαριστώ όσους υποβλήθηκαν στον κόπο και ήρθαν από την Πάτρα για την εκδήλωση, με προεξάρχοντες την συνθέτρια Βάσω Φιλιππαίου, διευθύντρια της Φιλαρμονικής Εταιρείας - Ωδείο Πατρών, και τον ποιητή Δημήτρη Τούλιο. 
Ευχαριστώ όλους όσοι συμμετείχαν ως ακροατές: τον σκηνοθέτη π. Πέτρο Μινώπετρο και τον π. Γρηγόριο Νανακούδη από τις Σπέτσες, την συγγραφέα κυρία Αθηνά Κακούρη, την κυρία Μαίρη Σκλαβούνου, εγγονή του συνθέτη Δημήτρη Λιάλιου και την οικογένειά της, τον Πρόεδρο του Συλλόγου Πατρέων Πρωτευούσης "Ο Πρωτόκλητος Ανδρέας" Θεοδόση Γεωργίου και το μέλος του Δ.Σ. Παναγιώτη Μακρυγιάννη, την γλύπτρια Αφροδίτη Λίτη, τον υπεύθυνο του "Αρχείου Ελλήνων Μουσουργών" Θωμά Ταμβάκο, τον συνθέτη Γεράσιμο Σκούρη, την αν. καθηγήτρια  της ΑΣΠΑΙΤΕ Κατερίνα Κασιμάτη και όλους τους φίλους που συμμερίστηκαν το πάθος μας για την Πατρινή πολιτιστική δημιουργία, του χθες και του σήμερα. 
Ευχαριστώ από καρδιάς τους Πατρινούς ποιητές και αυτής της βραδιάς, που με εμπιστεύτηκαν.
Ευχαριστώ και τον Ιωάννη Πορφύριο - Καποδίστρια, που κάλυψε εξαίσια για άλλη μια φορά την εκδήλωσή μας με την artwork του, αλλά και το διαδικτυακό κανάλι intv,gr και τον δημιουργό του, παιδικό φίλο Γιώργο Αρβανίτη, για την διαχρονική υποστήριξη. 
Π.Α.Α.


Κυριακή, 12 Φεβρουαρίου 2017

ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟ AN ART ΜΕ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΠΑΤΡΙΝΩΝ ΣΥΝΘΕΤΩΝ / ΠΟΙΗΤΩΝ


Σήμερα Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου στις 8.30 το βράδυ, με το Καλλιτεχνικό Σύνολο «Πολύτροπον» (υπεύθυνος: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος) παρουσιάζουμε τη νέα παραγωγή του κύκλου εκδηλώσεων με τον γενικό τίτλο: «ΠΑΤΡΙΝΟΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ – ΠΑΤΡΙΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ». 
Οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται στον Χώρο Τέχνης και Πολιτισμού AN ARΤ, Μονής Αστερίου Τσαγκάρη 4, Αθήνα (Πλάκα). 
Αυτή η πρώτη Πατρινή Μουσική Ποιητική για το 2017, περιλαμβάνει ποιήματα των σύγχρονων πατρινών ποιητών: Σπύρου Βρεττού, Δημήτρη Παπανικολάου, Αντώνη Σκιαθά, Δημήτρη Τούλιου και Γιάννη Χρυσανθόπουλου. 
Κάποια από τα ποιήματα θα ακουστούν και στα γαλλικά, σε μετάφραση του δόκιμου μεταφραστή Michel Volkovitch, από την "Ανθολογία Νεοτερικής Ποίησης στην Πάτρα", που είχε επιμεληθεί ο φιλόλογος Άρης Δρουκόπουλος και είχε εκδοθεί στο πλαίσιο της διοργάνωσης "Πάτρα - Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2006". 
Στην εκδήλωση θα παρουσιαστούν έργα για βιολί και πιάνο, για σόλο βιολί και σόλο πιάνο των πατρινών συνθετών: Δημήτρη Λιάλιου (1869-1940), Θεόφιλου Κάββουρα (1930-1974), Ανδρέα Νεζερίτη (1897-1980) και των σύγχρονων συνθετριών Τάνιας Σικελιανού και Βασιλικής Φιλιππαίου. 
Ερμηνεύουν: 
Τάνια Σικελιανού, βιολί 
Βίκυ Στυλιανού, πιάνο 
Δάφνη Πανουργιά, απαγγελία στα γαλλικά 
Γενική επιμέλεια – απαγγελία: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος
Παραθέτουμε στη συνέχεια το αναλυτικό πρόγραμμα της εκδήλωσης. 


ΠΑΤΡΙΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ / ΓΙΑΝΝΗΣ ΧΡΥΣΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ


Αύριο Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου 2017 στο AN ART στην Πλάκα (Μονής Αστερίου 4) στις 8.30 το βράδυ, θα πραγματοποιηθεί η νέα εκδήλωσή μας στο πλαίσιο του κύκλου «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», που διοργανώνουμε ως Καλλιτεχνικό Σύνολο «ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ». 
Ανθολογούμε και ποιήματα του Γιάννη Χρυσανθόπουλου, από τις συλλογές «Το σώμα του Ιουλίου» (1999), «Μικρή Συλλογή» (2001), «Το λίγο περίσσευμα» (2011). 
Ο Γιάννης Χρυσανθόπουλος γεννήθηκε στην Περιστέρα Πατρών στις 3 Ιουνίου 1958. Σπούδασε Οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Πολιτικός Μηχανικός στην Πολυτεχνική σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών. Ασκεί το επάγγελμα του οικονομολόγου στην Πάτρα , όπου και κατοικεί. Έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές: «ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΥ» Διάττων (1999), «ΜΙΚΡΗ ΣΥΛΛΟΓΗ» Διάττων (2001) και «ΤΟ ΛΙΓΟ ΠΕΡΙΣΣΕΥΜΑ» Διαπολιτισμός (2011). Σχεδόν όλα τα ποιήματά του έχουν ανθολογηθεί. Έχει γράψει δεκάδες κείμενα για ποιητές και πεζογράφους, τα οποία είναι δημοσιευμένα σε λογοτεχνικά περιοδικά και στον ημερήσιο Αθηναϊκό τύπο. Μία από τις τελευταίες δημοσιεύσεις του είναι ένα εκτενές κείμενο για τον λογοτέχνη Σωτήρη Πατατζή (στο περιοδικό τέχνης και λόγου "Νησίδες", Φθινόπωρο 2015). 
Παραθέτουμε στη συνέχεια ένα ποίημά του από τη συλλογή «Το λίγο περίσσευμα» (Εκδόσεις Διαπολιτισμός, Πάτρα 2011). 


ΜΕ ΤΑ ΠΕΤΕΙΝΑ Τ' ΟΥΡΑΝΟΥ
Συνοδεία των βημάτων της νύχτας 
έκανα την ανάγνωση και τη γραφή της λύπης 
που κυλούσε στα μάτια σου.

Φωνές νυχτόβιων εντόμων μάτισα 
και νότες και χρώματα ουράνια τόξα 
και τραγούδησα το σκοτάδι 
με τ' αηδόνι των χαμένων ανοίξεων. 

Στη λησμονημένη χώρα πέρασες ύστερα 
για να ξαναβγείς στο νοτιά
με τα πετεινά τ' ουρανού 
ανυπεράσπιστη. 
Και γύρισες την ώρα της θάλασσας 
στ' ακρογιάλι που ζήσαμε. 

Ξεμακραίνουν όμως τα όνειρα 
και πώς να ξεδιψάσουμε τα λόγια μας 
όταν οι άνεμοι σιωπούν.

ΠΑΤΡΙΝΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ / ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΟΥΛΙΟΣ


Αύριο Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου 2017 στο AN ART στην Πλάκα (Μονής Αστερίου 4) στις 8.30 το βράδυ, θα πραγματοποιηθεί η νέα εκδήλωσή μας στο πλαίσιο του κύκλου «Πατρινοί συνθέτες – Πατρινοί ποιητές», που διοργανώνουμε ως Καλλιτεχνικό Σύνολο «ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ».
Ανθολογούμε και ποιήματα ενός νέου στην ποίηση, του εκπαιδευτικού Δημήτρη Τούλιου. 
Μόλις πριν ένα χρόνο, τον Φλεβάρη του 2016 κυκλοφόρησε η πρώτη του ποιητική συλλογή «παθητικό κάθισμα» από τις εκδόσεις «χαραμάδα». 
Έχει συμμετοχές σε ανθολογίες ποίησης και διηγήματος και διακρίσεις σε ποιητικούς διαγωνισμούς, ενώ ερασιτεχνικά - όπως λέει ο ίδιος - καταπιάνεται με μελοποιήσεις ποιημάτων.
Η ποίησή του είναι -ας πούμε - σεμνή, μα και δυναμική ως προς τις εικόνες και τα νοήματα, που δεν κραυγάζουν αλλά υπαινίσσονται.
Στην εκδήλωσή μας θα διαβάσουμε ποιήματα από το "παθητικό κάθισμα" και δυο ανέκδοτα.

Δις(εκατομμύρια) εξαμαρτείν 

Το παραδέχομαι… «Ουκ ανδρός σοφού.» 
Ξανά το ίδιο λάθος: 
Να’μαι ο εαυτός μου ο αδόκιμος 
ή ο δόκιμος οικείος τους εαυτός. 
Με τα επαναλαμβανόμενα ανασφαλή μου βήματα, 
και τις επιλογές μου τις προβλέψιμες 
κατόρθωσα να κινούμαι σε υπόγειους συσχετισμούς 
με σημαία το απίθανο της συνεννόησης, 
ίσως και την αμηχανία που πια της έχω βάλει μηχανή. 
Δεν θα ισχυριστώ ότι τα αντιλαμβάνομαι όλα, 
αφού στην αρχή πάντα πιέζω το λάθος κουμπί 
από λαχτάρα να μη συμμετέχω 
στο σκοτεινό αυτό καθημερινό παραλήρημα 
των εαυτών, 
που προδικάζουν 
Εαυτόν.

Σάββατο, 11 Φεβρουαρίου 2017

ΤΟ ΜΠΑΛΕΤΟ "Ο ΑΣΩΤΟΣ ΥΙΟΣ" (THE PRODIGAL SON) ΤΟΥ ΣΕΡΓΚΕΪ ΠΡΟΚΟΦΙΕΦ

Οι πρώτοι διδάξαντες: Felia Doubrovska and Serge Lifar  (1929)

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Sergei Prokofiev (1891-1953): The Prodigal Son, Ballet in Three Scenes, Op 46. 
Ένα από τα περίφημα μπαλέτα που συνέθεσε ο Σεργκέι Προκόφιεφ (1928-29) και χορογράφησε ο θρυλικός Ζορζ Μπαλανσίν (1904 - 1983). 
Το μπαλέτο Άσωτος υιός, σε τρεις σκηνές, είναι από τις πρώτες δημιουργίες του Μπαλανσίν (1929) και η τελευταία του για τα Ρωσικά Μπαλέτα του Ντιάγκιλεφ. 
Το μπαλέτο αφηγείται με τον δικό του τρόπο την παραβολή του ασώτου υιού της Καινής Διαθήκης. Το λιμπρέτο στηρίζεται στην σχετική διήγηση του Κατά Λουκάν Ευαγγελίου. Ο άσωτος γιος, μετανοώντας για την έκλυτη ζωή του, που την πέρασε συντροφιά με τη λάγνα Σειρήνα και τους μέθυσους φίλους του, επιστρέφει γονυπετής στο πατρικό του, όπου τον υποδέχεται με ανοιχτή αγκαλιά ο γέροντας πατέρας του. 
Η πρεμιέρα του έργου πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 21 Μαΐου 1929, στο Θέατρο Σάρα Μπερνάρ, στο Παρίσι. Η πρεμιέρα στο θέατρο Mariinsky της Αγίας Πετρούπολης έγινε 72 χρόνια μετά! Στις 14 Δεκεμβρίου 2001.

Από το ανέβασμα του Ασώτου υιού στο Mariinsky (2013)

Η επιστροφή του Ασώτου στην Αγία Πετρούπολη είχε μεγάλη σημασία. Για πρώτη φορά, ένα μπαλέτο της πιο ριζοσπαστικής περιόδου του Saisons Russes του Diaghilev επέστρεφε στη σκηνή του Θεάτρου Mariinsky, σπάζοντας τα δεσμά κάθε καλλιτεχνικής και ιδεολογικής λογοκρισίας, που επικρατούσε στην τότε Ρωσία. 
Με την επιστροφή του Ασώτου στο Θέατρο Mariinsky και την παραγωγή του με νέους χορευτές, άρχισε να αποκαθίσταται μια αντικειμενική εικόνα της εξέλιξης του μπαλέτου στον 20ο αιώνα. 
Αξίζει να σημειωθεί πως στις 30 Απριλίου 2013 η σπουδαία Ελληνίδα μπαλαρίνα του θεάτρου Mariinsky Αλεξάνδρα Ιωσηφίδη, χόρεψε στη σκηνή του θεάτρου Mariinsky στο «Πουλί της φωτιάς» του Στραβίνσκυ. 
Στο πρόγραμμα της βραδιάς συμπεριλαμβανόταν και ο Άσωτος υιός του Προκόφιεφ, στην θρυλική, πλέον, χορογραφία του Μπαλανσίν (διάρκεια 40 λεπτά).

Related Posts with Thumbnails